14.09.2020

Առցանց դասընթացներ

Աշխարհագրություն 7-րդ դասարան, դաս 1, 2 

Աշխարհագրություն 9-րդ դասարան

Էկոլոգիա 10-րդ դասարան


Էկոլոգիա 11-րդ դասարան

30.08.2020

Ռազմամարզական ճամբարի նախագիծ



Ճամբարի նպատակը՝ ուսումնական պլանով որոշված ռազմամարզական պատրաստության ապահովում

Ճամբարի մասնակիցներ՝ 10-11-րդ դասարանի տղաներ

Ճամբարի անցկացման վայրը՝ «Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր»-ի տարածքում և Արատեսի դպրական կենտրոն: Ճամբարը անց է կացվում երկու փուլով՝ երևանյան և արատեսյան:

Նախապատրաստական կամ երևանյան փուլը ներառում է

1. Շարային պատրաստություն. պատասխանատու՝ էմանուել Ագջոյան

2. Մարզումներ պտտաձողի ու մարզական արգելագոտու վրա. պատասխանատու՝ Ռոբերտ Խաչատրյան

3. Օդամղիչ ինքնաձիգով կրակային պատրաստություն. պատասխանատու՝ Գոհար Դանիելյան

4. Հեծանվարշավ. պատասխանատու՝ Միքայել Ղազարյան

5. Ռազմամարզական ու մարզական խաղեր (այդ թվում, սեղանի թենիս, պարանի ձգում, ֆուտբոլ). պատասխանատու՝ Հասմիկ Սիմոնյան, Ռուբեն Բաղդասարայան

6. Շրջակա միջավայրի բարելավման աշխատանքներ, պատասխանատու Միքայել Ղազարյան

7. Ձյուդոյի ու սուսերամարտի պարապմունքներ-Նարեկ Կարապետյան, Ռոբերտ Խաչատրյան

8. Երգուսուցում. պատասխանատու՝ Նելի Փիլոյան

9. Առաջին բուժ օգնություն, պատասխանատու՝ Քրիստինե Սահակյանց

Արատեսյան փուլ

Ռազմամարզական ճամբարի արատեսյան փուլը ներառում է հետյալ կետերը

1. Քայլարաշավ ու բարձունքի հաղթահարում (նվազագույնը 15 կմ ողջ ճամբարի ընթացքում)

2. Լող

3. Ռազմամարզական խաղեր

4. Գիշերային հերթափոխի կազմակերպում

Աշխատակարգ

7 Սեպտեմբերի 9.00-9.45 - Շրջակա միջավայրի բարելավման աշխատանքներ,

9.45-10.30 - Շարային պատրաստություն

10.45-11.30 - Մարզումներ պտտաձողի ու մարզական արգելագոտու վրա

11.15-12.00 - Օդամղիչ ինաքնաձիգով կրակային պատրաստություն

12.00-13.00 -Առաջին բուժ օգնություն

8 Սեպտեմբերի 9.00-9.45 - Շրջակա միջավայրի բարելավման աշխատանքներ,

9.45-10.30 - Շարային պատրաստություն

10.45-11.30 - Մարզումներ պտտաձողի ու մարզական արգելագոտու վրա

11.45-12.30 - Ռազմամարզական ու մարզական խաղեր

12.30-13.00 - Երգուսուցում

9 Սեպտեմբերի 9.00-9.45 - Շրջակա միջավայրի բարելավման աշխատանքներ,

9.45-10.30 - Շարային պատրաստություն

10.45-11.30 - Մարզումներ պտտաձողի ու մարզական արգելագոտու վրա

11.15-12.00 – Մարզական խաղեր

12.00-13.00 -Սուսերամարտի և ձյուդոյի պարապմունք 

10 Սեպտեմբերի 9.30-10.15 - Շարային պատրաստություն

10.15-11.00 –Երգուսուցում

11.15-12.00  Օդամղիչ ինաքնաձիգով կրակային պատրաստություն


14 Սեպտեմբերի

9.30-11.30 -Այցելություն Սարդարապատ

11.00-11.30 Երգուսուցում

12.30-կլոր սեղան քննարկում՝ երևանյան փուլի ամփոփում:

27.08.2020

3-օրյա ճամբար Արատեսում


Ճամփորդության մեկնարկ, ավարտ

  • Սեպտեմբերի 1՝ ժամը 8:00, Մայր դպրոցի բակից
  • Սեպտեմբերի 3՝ մինչև 18:00, Մայր դպրոցի բակում

Երթուղի՝

Երևան-Վայոց Ձոր, Վայոց Ձոր-Երևան

  • Մեկնում՝ Երևան-Երասխ-Տիգրանաշեն-Սևակավան-Արենի -Գետափ-Եղեգիսի կիրճ-Շատին-Հերմոն-Արատես
  • Վերադարձը՝ Արատես-Հերմոն-Եղեգիս-Շատին-Սելիմի քարավանատուն- Հայրավանք-նորատուսի խաչքարեր- Սևան-Երևան

Նպատակ`

  • Մուտք ճամբարի մասնակցություն
  • Բարձունքի հաղթահարում Գիտելիքի օրը
  • Ճամբարային օրեր Արատեսում
  • Հասարակագիտական-հայրենագիտական թեմաների շուրջ քննարկումներ
  • Արենի. Թռչունների քարայր. ծանոթություն տարածաշրջանին՝ որպես խաղողագործության և գինեգործության բնօրրան
  • Մեղվաբուծության ուսումնասիրում
  • Քայլարշավներ

Նախապատրաստական աշխատանք

 

Հանդիպում ֆիզիկական միջավայրում

28.o8.2020, ժամը՝ 11:00

  • Ծանոթություն Մուտք ճամբարի սովորողների հետ, նախագծի ներկայացում կրթահամալիրի սովորողների կողմից
  • Արատեսի ճամբարի բովանդակության ներկայացում
  • Ուսումնասիրվող նյութերի, հետազոտական աշխատանքների բաշխում, նախապատրաստական աշխատանքների քննարկում

Մասնակիցների աշխատանքները՝

 

Ընթացքը՝

Օր առաջին՝

09:00- մեկնում

11:30 -Արենի՝ թռչունների քարայր

13:00-վերելք Սմբատաբերդ

16:00-Արատես, տեղավորում, միջավայրի ծանոթացում

18:00-հանգիստ

19:00- ընթրիք

20:00 -Խարույկի շուրջ օրվա ամփոփում

Օր երկրորդ

09:00 -վերկաց

09:30-բացօթյա մարզումներ

10:00-նախաճաշ

11:00-13:00-խմբի կենցաղի կազմակերպում, Դպրական պարտեզի բարեկարգում(թփերի էտում, քարերի հավաքում, խոտհունձ), կլոր սեղան-քննարկումներ, զրույց-քննարկում հին և նոր սեբաստացիների հետ

14:00- ճաշ

15:00 -Քայլարշավ Արատեսի հարակից շրջաններում, Արատեսի վանք, Արատես գետի կիրճ, տարածքի հայրենագիտական և աշխարհագրական դիրքի ուսումնասիրում

19:00- ընթրիք

20:00- երեկոյան խարույկի շուրջ զրույց-քննարկումներ, ծանոթություն կրթահամալիրին, կրթական փոխանակումների ներկայացում:
Երրորդ օր

09:00 -վերկաց

09:30- բացօթյա մարզումներ

10:00-նախաճաշ

11:00 -մեղվաընտանիքների ուսումնասիրություն, խնամք

12:00- վերադարձի նախապատրաստում

12:30 վերադարձ

14:00- Սելիմի քարավանատուն

15:30- Հայրավանք

18:00-Երևան

Հայրենագիտական կանգառներ

  • Երասխ
  • Տիգրանաշենի ոլորաններ. Մասիսը՝ դիտակետից
  • Արենիի շուկա, քարայր
  • Եղեգիսի կիրճ
  • Սմբատաբերդ
  • Եղեգիս
  • Արատեսի վանք
  • Գետեր՝ Արգիճի, Արփա, Եղեգիս, Արատես
  • Հայրավանք
  • Սելիմի քարավանատուն
  • Նորատուս

Անհրաժեշտ պարագաներ

  • ուսապարկ-քնապարկ
  • անձնական հիգիենայի, անկողնային պարագաներ
  • մարզական հագուստ և հարմար կոշիկներ
  • լողազգեստ, արևապաշտպան գլխարկ, արևապաշտպան քսուկ, ակնոց, սրբիչ
  • խոհանոցային սպասք՝ ափսե, բաժակ, պատառաքաղ, գդալ, դանակ
  • ջրաման՝ ջրով լի
  • Բրդուճներ

Ֆինանսական մաս

  • մեկ անձը 7.000 դրամ, 4.000՝ տրանսպորտ, 3000՝ սնունդ

Մասնակից սովորողներ՝

Ավագ դպրոցի սովորողներ, մուտքի ճամբարականներ, դասավանդողներ

  1. Էրիկ Առաքելյան/ 10-րդ  դասարան
  2. Արման Խլղաջյան/10-րդ դասարան
  3. Մաթյոս Բոզիզյան/ դասարան
  4. Մերի Բոկսուլյան/ 10-րդ դասարան
  5. Լիլիթ Պետրոսյան/ 10-րդ դասարան
  6. Մանե Մազմանդյան/ 10-րդ դասարան
  7. Թովմասյան Կարինա/ 11-րդ դասարան
  8. Մայիլյան Մարիամ/ 11-րդ դասարան
  9. Ստեփանյան Աննա/ 11-րդ դասարան
  10. Բաբայան Մոնիկա/ 11-րդ դասարան
  11. Արեգ Մելքոնյան/ 11-րդ դասարան
  12. Գայանե Պողոսյան/ 11-րդ դասարան
  13. Դուրան Փուլադյան/ 11-րդ դասարան
  14. Հարություն Մնացականյան/ 12-րդ դասարան
  15. Պողոսյան Սմբատ/ 12-րդ դասարան

  Կազմակերպիչ-համակարգողներ

  • Դիանա Նազարյան
  • Ռինա Շագինյան
  • Էմանուել Ագջոյան

Արդյունքում՝ պատումներ, տեսանյութեր, ֆոտոշարեր:

Վիրուսային հիվանդության կանխարգելմանն ուղղված անվտանգության կանոններին հետևելով, հայտարարում ենք, որ մասնակիցը պարտավորվում է լինել կարգապահ հիգիենիկ կենցաղի, վարքի հաստատման նկատմամբ: Նախապես՝ երեք օր անընդմեջ պետք է ջերմաչափվի, մշտապես պահպանի սոցիալական հեռավորություն, կրի դիմակ, ունենա ախտահանման սեփական միջոցը:


18.08.2020

Մանկավարժական դպրոց. 19-21

 Աշխատակարգ՝

19.08.2020



09.00-09.30 Հավաք Մայր դպրոցում 

09.30-10.00 հավաք մանկավարժական խորհրդով 

10.00-12.00 Աշխատանք մարմնամարզության դահլիճում կամ Արևելյան դպրոցի տանիքում

12.00-12.30 Ընդմիջում 

12.30 -14.00 Աշխատանք աշխարհագրության լաբորատորիայում


28.06.2020

Եռօրյա ընտանեկան, արշավախմբային, փառատոնային ճամբար «Արատես» դպրական կենտրոնում

Ժամկետը՝ հունիսի 30-ից մինչև հուլիսի 2-ը
Տրանսպորտը՝
Նպատակը՝ աջակցություն քանդակագործության և շրջակա միջավայրի փառատոնին, ճամփորդության ընթացքում ուսումնահայրենագիտական բաղադրիչների ներառում:
Ճամբարի առօրյա
Մեկնումը՝ ժամը 09:00՝ Մայր դպրոցի բակից
Երևան-Սևան-Մարտունի-Վարդենյաց լեռնանցք-Շատին-Եղեգիս-Արատես երթուղով:
Վերադարձը՝ Արատես-Հերմոն-Եղեգիս-Շատին-Գետափ-Արենի-Զանգակատուն-Սևակավան-Երասխ-Արտաշատ-Երևան երթուղով:
Ճամբարի ընթացքում այցելվող հայրենագիտական վայրեր-Հայրիվանք, Սմբատաբերդ, Արատեսի վանք, Եղեգիսի կիրճ
Ճամբարի գործունեության ուղություններ-երկրագործական, պարտիզապուրակային աշխատանքներ, ծանոթացում մեղվաբուծության կենտրոնի գործունեության հետ, բացօթյա մարմնամարզություն, հայրենագիտական քայլարշավեր, էպոսյան ընթերցումներ, ստուգատեսային աշխատանքների մասնակցություն: 
Ճամբարային ժամանակացույց

    Հունիսի 30
     09:00՝ մեկնում Մայր դպրոցի բակից
    12:00 Կանգառ Սևանի ափին
    13:00-Կանգառ Շատինում, քայլարշավ դեպի Սմբատաբերդ
    18:00 ժամանում Արատես
    20։00-ընթրիկ
    21։00-Էպոսական ընթերցումներ խարույկի շուրջ, թեյըմպություն
    22։00-քուն
    Հուլիսի 1
    9։00-վերկաց, հիգիենայի ժամ
    9։30-առավոտյան նախավարժանք
    10։00 նախաճաշ
    11։00 քայլք Արատեսով, բուսահավաքություն, 
    13։00-հասարակական աշխատանքներ՝ փայտի, խոտի հավաքում, սենյակների մաքնման աշխատանքներ
    14։30-ճաշ
    15։00-փառատոնային աշխատանքներ՝ քանդակագործություն, ընտանեկան կարուձև՝ դիմակների պատրաստում
    17։00- մարզական խաղեր
    19։00-Ուղիղ միացում Արատեսի լանջերից երաժշտական ողջունով Սասնալանջի Թուրկեծակու հանդիսավոր բացմանը
    20։00-ընթրիկ
    21։00-զրույքցեն, քննարկումներ խարույկի շուրջ

    22։00-քուն

    Հուլիսի 2

    9։00-վերկաց, հիգիենայի ժամ
    9։30-առավոտյան նախավարժանք
    10։00 նախաճաշ
    11։00 քայլ գետի երկայնքով
    12։00 փառատոնային աշխատանքներ
    14։00-վերադարձ



    14.06.2020

    Բնագիտության լաբորատորիաների ուսումանսիրություն և վերազինում-նախագիծ


    Նախագծի նպատակը՝ կրթահամալիրի տարածքում գործող բնագիտության լաբորատորիաների տեխնիկական վիճակի ուսումնասիրություն, ըստ առարկայական ծրագրերի պահանջների ու միջավայրի բարելավում, իրականավցող ծրագրեի հիման վրա տեղնիկական վեևազինում,  2020-2021 ուսումնական տարվա մեկնարկի պատրաստություն
    Նախագծի ընթացքը-բնագիտության լաբորատորիաների ղեկավարների հետ իրավիճակի գնահատում, ֆիզիկական միջավայրում դրանց ուսումնասիրություն, առարկայական ծրագրերի ուսումնասիրություն, անհրաժեշտ նյութերի ցուցակագրում:
    Նախագծի նպաըակը՝ կրթահամալիրում բնագիտության լաբորատորիաների վերազինում, 2020-2021 ուսումնական տարվա պատշաճ մեկնարկի ապահովում:

    Նախագծի համակարգողներ՝ Էմանուել Ագջոյան, Վաչագան Ասատրյան

    11.06.2020

    Երբ շնորհակալ ես նկատողության համար

    Շաբաթվա մեկնարկը հաջող չէր: Երկուշաբթի օրը տղաս՝ Յուրին, իրեն բնորոշ աշխուժությամբ վազվզելով տանը սայթաքեց, ընկավ ձեռքի վրա ու փակ կոտրվածք ստացավ: Բարեբախտաբար այդ տհաճ միջադեպն արդեն անցյալում է, իսկ մեզ դեռ երեք շաբաթ սպասվում է մի փոքր փոփոխված առօրյա, Յուրիի գիպսով պատված ձեռքով, կամ ինչպես ինքն է ասում՝ ծանրացած թաթիկով: Շաբաթը նաև աչքի էր ընկնում այն փաստով, որ ուսումնական տարվա հաշվետու նախագծի շրջանակներում ի թիվս այլ դասավանդողների պետք է ներկայանայի նաև ես: Ճիշտն ասած, այս ձևաչափի հանդիպում, նմանատիպ կոնկեքտով այնքան էլ իմ սրտով չէր, քանի որ մի տեսակ դատարանում մեղադրյալ կարագավիճակի տարրեր կան: Ինքս մի քանի անգամ ներկա գտնվել էի նմանատիպ այլ հանդիպումների ու մոտավոր պատկերացում ունեի հանդիպման ձևաչափի մասին: Պատրաստվել էի հանդիպմանը՝ միանշանակ՝ այո, պատրաստ էի ցանկացած հարցի պատասխանեի, իմ կարծիքով՝ այո: Սակայն երբ հնչեց իմ հասցեին նկատողություն, այս դեպքում կարծես թե եղավ անսպասելին, ինքնին հանրային նկատողություն ստանալը հաճելի չի, ու ցանկացած պարագայում ես կտրուկ կարձագանքեի, կներկայացնեի նշվածի մի շարք անհամապատասխանություններ, ասածներս կապացուցեի կոնկրետ փաստերով, սակայն այդ պահին ես ուղղակի լռեցի: Քանի որ ոչ թե ինձ մեղադրում են թերի աշխատանքի /դրա հետ հաստատ բուռն կվիճեի, քանի որ լիքը հակափաստարկ կա/ այլ հնարավորություններից ցածր հանդես գալու համար:
    Իհարկե, յուրաքանչյուրս ունենք մեր հնարավորությունների մասին մեր երևակայած նշաձողը, որը միշտ ավելի բարձր ենք գնահատում, քան ուրիշները, բայց այս դեպքում իրադրությունը ճիշտ հակառակն է: Արդյունքում, երբ քեզ հանրային նկատողություն են անում, դու միշտ էլ դիմացին ներկայացնում ես քո հակափաստարկները, սովորաբար վերջում բաժանվում ես այն կետի վրա, որ յուրաքանչյուրն իր սեփական տեսակետն ունենալու իրավունք ունի:
    Այս դեպքում ինձ ուղղված մեղադրանքին չեմ պատասխանի Ասպետ ռազմամարզական ճամբարի հաջող գործունեությամբ, չեմ ներկայացնի
    հաջողված  նախագծեր, կամ դասերից ոգևորված ծնողների մեջբերումներ, այլ պարզապես կասեմ շնորհակալություն նկատողության համար:
    Iha8k
    Հ.Գ. Երբեք չէի մտածի, որ երբևիցե շնորհակալ կլինեմ նկատողություն համար

    01.06.2020

    2019-2020 ուսումնական տարվա գնահատում

    24.05.2020

    Ճամբարային նախագծեր

    Մայիսի 25-ից Հունիսի 5-ը
    1. Մարդու առողջությունն ու շրջակա միջավայրը
    2. Աշխատանք ֆիզկիկական միջավայրում-աշխատանք սարալանջում, չորեքշաբթի ժամը 10-ից
    3. Բացահայտում ենք աշխարհը
    4. Ինքնակրթություն-քարտեզներիկազմման աշխատանքների ուսումնասիրություն


    Ինքնակրթություն-քարտեզների կազմման աշխատանքների ուսումնասիրություն


    Աշխարհագրոթյուն և էկոլոգիա դասավանդելու ընթացքում միշտ էլ անհրաժեշտ են լինում տարատեսակ քարտեզագրական ծրագրերի իմացություն, որոնք հետագայում կիրառվում են դասապրոցեսի և ուսումնական նախագծերի իրականացման ժամանակ: Սույն ժամանակահատվածում կազմակ երպվելու է մի քանի այդպիսի ծրագրերի ուսումնասիրություն ( 1, 2, 3 ):

    Բացահայտում ենք աշխարհը


    Նախագծի նպատակն է սովորողների հետ աշխարհի մի շարք երևույթների բացահայտուման կազմակերպումը
    Նախագծի ընթացքը-նախորոք հայտարարված թեմայի շրջանակներում սովորողները ծանոթանում են տվյալ թեմային (օրինակ ինչպես են առաջացել մի պետությունների անվանումներ) վերաբերող նախորոք հրապարակված նյութերին (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7), որից հետո առցանց հանդիպման ժամանակ ներկայացնում են իրենց բլոգներում կատարված հրապարակումները;
    Նախագծի արդյունքը-սովորողների կողմից կատարված փոխանցվում են այլ սովորողների՝ աշխարհի պատկերացումները ավելի ընդգրկուն դարձնելով:

    Մարդու առողջությունն ու շրջակա միջավայրը


    Նախագծի նպատակներն են վեր հանել շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության միջև գոյություն ունեցող կապը, ամբողջացնել  սվորողների կողմից շրջակա  միջավայրի մասին պատկերացումը այն դիտարկելով նաև մարդու առողջության պահպանման տեսանկյունից:
    Նախագծի ընթացքը-սովորողները ուսումասիրում են տարբեր միջավայրերում, կամ երկրի տարբեր տարածքում հիմնական տարածում ունեցող հիվանդությունները և փորձում են տվյալ գտնել այդ հիվանությունների ու միջավայրի ազդեցության կապը:
    Արդյունքը-սովորողները ամփոփում են իրենց ուենցած էկոլոգիական գիտելիքները, վեր են հանում շրջակա միջավայրի որակի առաջնահերթությունները:

    10.05.2020

    ՀՀ արտաքին կապերը

    Քարտեզի վրա նշել այն երկրները, որտեղ առկա են Հայաստանի դեսպանատներ։
    Քարտեղի վրա նշել այն երկրները, որոնք դեսպանատներ ունեն Հայաստանում։
    Նշեք այն հիմնակն ապրանքները, որոնք արտահանվում են Հայաստանից, նշեք նաև դեպի ո՞ր երկրներ են արտահանվում։
    Նշեք այն հիմնական ապրանքները, որոնք նեմուծվում են Հայաստան։
    Ներկայացրեք դրանց ծագման երկիրը։

    03.05.2020

    Ինքնակրթության իմ օրինակը


    Ինքնակրթության իմ օրինակը կամ ինքնակրթությունը որպես հեղինակային կրթական ծարագիր իրականացնող ուսուցչի ուղեկից:
    Թագավարակի  համաճարակային տարածմանը զուգահեռ անցումը դեպի  հեռավար կրթության թեև շատ երկար պատմություն չունի, սակայն արդեն իսկ ի հայտ են գալիս այն կազմակերպելու մի շարք առանձնահատկություններ, դասավանդողների համար ստեղծվում է մի նոր՝դեռևս բացահայտունմերի նախաշեմին գտվնող իրականություն: Թե ինչ բացահայտումներ են դրանք ու ինչպես հետագայում կօգտագործվեն, կարծում եմ մոտ ժամանակերում սպասվող վերլուծություններն ու հետազոտությունները կտան դրա պատասխանը:
    Եթե հնարավոր է  ուսուցչի առջև դրված խնդիրները ամբողջացնել մեկ արտհայտությամբ, ապա այն կարելի դասավանդման պրոցեսի արդյունավետ կազմակերպում անվանել: Իհարկե արդյունավետությունը չափելու շատ տարբեր գործիքներ կան, մի մասը արդեն իսկ մշակված, մի մասը՝ չմշակված, երբենմ նաև իրար հակասող, սակայն մի իրողություն աներկբայ է դասվանման կազմակերպման արդյունավետությունը միանշանակ բարձրանում է դասավանդողի ծավալած ինքնակրթության արդյունքում:  Ընդ որում կրթության առցանց կազմակերպման ներկա փուլում  ինքնակրթության դերը առվել  է արժևորվում, քանի որ փոփխվել է կրթության կազմակերպման ձևը, փոխելով նաև ինքնակրթությանը ուղղված առաջնահերթությունները:
    Յուրքանչյուր դասավանդողի համար, ելնելով իր մասնագիտությունից կարծում եմ, որ ինքնակրթությունը ունի իրա առաձնահատկությունները, սույն հոդվածով կփորձեմ ներկայացնել ինքնակրթության իմ մոտեցումը:
    Իմ պատկերացմամբ ինքնակրթույթյունը ուսուցչի ինքազարգացմանը, ուսումնական նախագծերի կազմման ու իրականացմանը, դասապրոցեսի արդյունավետության բարձրացմանն ու մեդաիտեխնալագիական հմտությունների զարգացամանն ուղղաված միջոցառումների ամբողջությունն է: Եթե փորձենք  ամբողջական գործընթացը բաժանել ենթակետերի, ապա կարելի է աանձնացնել հետևյալ հիմնական ուղղությունները:
    ·       Տեղեկատվական բազայի հարստացում
    ·       Մեդաիատեխնոլոգիական գործիքների յուրացում ու կիրառում
    ·       Մեթոդաբանական խնդիրների լուծում
    Նշեմ նաև, որ չնայած վերևում տրված պայմանական բաանման , շատ հաճախ ինքնակրթության ուղղությունները իրար հետ զուգակցվում ու փոխկապակցվում են:
    Տեղակատվական բազային հարստացում: Այս ուղղությամբ կատարվող աշխատանքը տարբեր մասգիտություններ ունեցող դասավանդողների պարագայում կարող է տարբեր ձև և կարևորություն ունենալ, սակայն աշխարհագրություն և էկոլոգիա դասավանդելու համար խիստ անհրաժեշտ միջոցառում է, ելենելով դասանադվող առարկաների բնույթից:
    Եվ աշխարհագրությունում և էկոլոգիայում շատ հաճախ գործ ենք ունենում ամենատարբեր վիճակագրական տվյալների հետ, որոնք խիստ անհրաժեշտ են վերլուծություններ կատարելու, ցուցանիշների տարածաժամանակային փոփխությունները համամատելու և տեղեկատվական բազան հարստացնելու համար: Նշեմ մասնավոր օրինակ. Աշխարհի տարբներ երկների բնակչությանը վերաբերող ցուցանիշների (բնակչության քանակ, բնակչության խտություն, ուրբանիզացման մակարդակ, բնակչության միջին տարիք, կյաքնի միջին տևողություն և այլն) շատ լավ ու անըդմեջ թարմացվող օրիանակ է բնակչության թվաքանակի առցանց հաշվիչը: Սույն կայքի տեղեկատվությունը իր հարուստ բովանդակությամբ, վերլուծական կանխատեսումներով ու բազմաբնույթ գծապատկերներով, ոչ միայն հասրցանում է ուսուցչի տեղեկատվական բազան այլ նաև հնարավորություն է ընձեռնում այն օգտագործել դասապրոցեսի ժամանակ: Մասնավորապես՝ 8-րդ դասարանցիների հետ աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններ ու պետություններ ուսումնասիրելու ժամանակ օգտագործվում են հենց այս տվյալները, իսկ կայքի առանձին ենթաբաժիների հղումներ տեղ են գտնում նաև ուսումնական փաթեթներում: 9-րդ դասարանցիների հեր իրականացված «Հայաստանի բնակչությունը» նախագծի համար սույն կայքը հանդիսացել է տվյալների հիմնական աղբյուրը:
    Չնայած էկոլոգիան տեղակատվական աղբյուրները բազմաթիվ են ու հաճախ նաև օգտագրծվում են սոցիալական ցանցերը, սակայն կան մի քանի կայուն աղբյուրներ, որոնք արժանի են որպեսզի մշտապես գտնվեն դասավանդողի ուշադրության կիզակետում: Այդպիս կայքերի շարքում առաձնահատուկ կարևորություն ունի «
    էկոլուր» բնապահպանական, տեղեկատվական կայքը, որտեղից կարելի է անընդհատ թարմացվող տեղեկություն ստանալ: Բացի անընդհատ թարմացվող տեղեկությունից կայքի գլխավոր առավելություններից են վերլուծական բաժինների առկայությունն ու նյութերի խիստ համակարգվածությունը: Սույն կայքը նախագծեր իրականցնելու ժամանակ սովորողների համար հանդիսանում է շատ կարևոր աղբյուր, իսկ ինձ օգնել է «Էկոլոգիա» դասընթացի «Բնապահպանությունն ու բնօգտագործումն Հայաստանում» ենթաբաժնի նյութերը ստեղծելու ժամանակ:
    Ելնելով մի մասնագիտությունից ու դասանանդվող առարկաների բնությից շատ հաճախ տեղեկատվական բազան լրացնելու համար օգտագործում են ոչ միայն տարբեր կայքեր այլ նաև քարտեզներ: Այդպիսի քարտեզերի ցանկից կցանկանայի առանձնացնել transparency.am կայքի Հայաստանի հանքերի թվային քարտեզը: Սույն քարտեզում տեղադրված են Հայսատանի տարածքում օրգող և հետազոտվող հանքերը՝ մանրամասն տեղեկատվությամբ: Այս գլխավոր քարտեզի առավելությունը ֆիլտրեր կիրառելու հնարավորությունը, ընդ որում հնարավորություն կա այն կիրառելու և ըստ առանձին հանքատեսակների և ըստ վարչատարածքային բաժանման: Սույն քարտեզի տեղեկատվություն պարբերաբար օգտագործվում է «Հայաստանի աշխարհագրություն» դասընթացի ու էկոլոգիական տարբեր նախագծերի իրականացման ժամանակ:
    Մեդաիագործիքների յուրացում ու կիրառում: Այս ուղղությամբ տարվող ինքնակրթության աշխատանքները կարելի է բաժանել երկու ուղղության, հանընդհանուր օգտագործման մեդիագործիքներ և մասնագիտական մեդիագործիքներ:
    Համընդհանուր օգտագրոծման մեդաիգործիքներին անրադառնալուց կցանակնայի միայն նշել, որ ելնելով կրթության կազմակերպման ձևի փոփոխությունից դրանք հաջողությամբ համալրվում են նորերով ու ամբողջական նկարագիրի վերաբերյալ դեռևս վաղ է որոշակի դատողություններ անել: Ինչ վերաբերում է մասնագիտըական ուղղվածությունից ելնելով մեդիագործիքների օգտագործմանը՝ այստեղ առանձնահատուկ կցանկանայի շեշտել
    թվային քարտեզով աշխատանքը: Սույն ծրագիրը հայտնաբեր եմ մի քանի տարի առաջ ու այն պարբերաբար օգտագործվում է ուսումնական պրոցեսների ժամանակ: Այս ծրագրը հիմնված շարժական քարտեզ վրա և ընդգրկում է ամբող աշխարը, բացի այդ ունի տարտեսակ քարտեզների հարուստ բազա: Ծրագրում օգտագործվող գործիքները հնարավորություն են տալիս քարտեզի վրա ավելացնել ցանկացած տեղեկություն (պատկերներ, նշաններ, հղումներ): Բացի ուսումանական պրոցեսում օգտագործվելուց, այն ունի նաև գործնական կիրառություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս չափել ցանկացած հեռավորություն ու ցանկացած տարածքի մակերես (ճշտգրտությունը բավականին մեծ է՝ մոտ անթերի):
    Մեդաիգործիքների շարքում վերջին ժամանակներս սկսում են նաև լայնօրեն օգտագործվել ամենատարբեր բջջային հավելվածներ, որոնց շարքում շատ կարևոր են այն հավելվածները, որոնք նպաստում են տեղանքում կողմորշվելուն:
    Մեթոդաբանական խնդիրների լուծում: Թերևս այս ուղղությամբ տարվող աշխատանքը ևս պայմանականորեն կարելի է բաժանել երկու մասին՝ համընդհանուր և մասնագիտական մոտեցումներ: Համընդնաուր մոտեցուների մեջ իմ համար շատ կարևոր է նույն սովորողներին դասանադող այլ ուսուցիչների կարծիքն ու մոտեցումները, ինչպես նաև շատ օգտակար են դասանադողների մեթոդաբանական մշակումները, որոնք խնամքով հավաքագրված են «Դպիր» էլեկտրոնային ամսագրում:
    Մասնագիտական մեթոդաբանությունը շատ հաճախ զուգացվում է տվյալ առարկային ուսումնասիրման մեթոդաբանության հետ, որը նաև հադիսանում է տվյալ առարկայի հիմնաքարը: Այս մասով թեև բազմաթիվ են գրական աղբյուրները՝ հիմնականում ոչ թվային, սակայն կցանկանաի առանձնացնել իմ կողմից կատարված «
    Աշխարհագրական մտքի զարգացումը հայակական միջավայրում» ուսումնասիրությանը, որտեղ անդրադարձ է կատարվում Ղևոնդ Ալիշանի «Քաղաքական աշխարհագրություն» և «Տեղագիրք Հայոց Մեծաց» աշխատություններին:   


    «Մի քարտեզի պատմություն» ընտանեկան նախագծի ամփոփում

    Լուսանկարը՝ Նունե  Հովհաննիսյանի


    Կրթության ամբողջովին հեռավար կազմակերպումը թեև շատ երկար պատմություն չունի, սակայն արդեն այսօր կարող ենք մի շարք հետևություններ անել: Առաջնային հետևությունը կապվում է կրթության կազմակերպաման բովանդակության փոփոխության հետ, որը բերում է նաև նոր պահանջներ: Ի հայտ ԵՆգալն ուսումնական նախագծերի բովանդակայուն փոփոխությունները, որոնք բխում են տվյալ իրավիճակից: Կոնկրետ այս ձևը կարելի է ներկայացնել որպես հեռավար առնցանց ընտանեկան ուսուցում: Յուրաքնչյուր դասավանդողի համար ելնելով իր մասնագիտությունից այդ նախագծերը տարբեր բնույթի են լինում, այս կոնկրետ օրինակով փկփորձեմ ներկայացնել աշխարհագրության դասաընթացից ծագած ընտանեկան նախագծի մեկ օրինակ:
    «Մի  քարտեզի պատմություն» ընտանեկան նախագծի շրջանականերում սովորողները պետք է ներկայացնեին իրենց տանը եղած ամենահին քարտեզը; Ուսումնական մասով, եթե դիտարկենք աշխարհագրություն առարակայի տեսանկյունից, ապա սովորողները պետք է կարողնային այդ քատեզի ու ժամանականակից քարտեզ միջև համեմատություն անց կացնելով տեսնել այն տարբերությունները, որոնք տեղի էին ունեցել այդ  ժամանակահատվածում: Նախագծի ընտանեկան բաղադրիչը ապահով է այն հանգամանքը, որ քարտեզի պատմությունը կապվում է ոչ միայն սովորողի այն նաև ընտանիքի մյուս անդամների հետ: Ստացված արդյունքները, որոնք տեղադրված են սովորողների բլոգներում,  պատմում են տարբեր բովանդակություն, տարածքային ընդգրկում և պատմություն ունեցող քարտեզների մասին: Չնյած այն հանգամանքին, որ ներկայումս ավելի հաճախ օգտագործվում են թվային կամ առցանց քարտեզներ, տանը քարտեզների ներկայությունը խոսում է նաև տվյալ սովորողի աշխարհագրություն առարկայի նկատամաբ ունեցած հետաքրքրության և առօրյայում օգտագործման մասին:
    Իր կատարած աշխատանքի շրջանակներում Վիգեն Հովակիմյանը ներկայացնում է հոլանդական ծագում ունեցող իր քարտեզը, որտեղ սովորողը առաջին հերթին նկատում է այժմ գոյություն չունեցող պետություն՝ Հարավսլավիան: Բավականի հագեցած քարտեզնրի ու ալտասների ժողովածու է ներկայացնում 8-րդ դասարանի սովորողն Ալինա Արզումնայանը: Ողջունելի է, որ քարտեզների հավաքածուն ամբողջովին ձեռք է բերվել ծնողների կողմից՝ սովորողի ինքնակրթությանը ծառեյեցնելու նպատակով: Ուրախալի է, որ բազմաբովանդակ քարտեզների շարքում մեծ տեղ են զբաղեցնում նաև Հայաստանի քարտեզները:
    Առանձին դեպքերում նմանատիպ քարտեզները ծառայում են մի քանի սերունդների: Ահա այդպիսի օրինակ է ներկայացնում 8-րդ դասարանի սովորող Ջանիկյան Արթենին, այս նյութը նաև կարելի է նկարագրել տատիկի և թոռան զրույց քարտեզի մասին:  Կոնկրետ այս դեպքում խոսքը գնում է ոչ թե քարտեղի, այլ ԽՍՄՀ ատալսի մասին, որը ժանակային առումով կորցրել է իր արդիականությունը, սակայն հենց իր հնությունն ու բովանդակությունը հանդիսանում են որպես ուսումնասիրման առարկա: Վստահ եմ որ այս քարտեզի վերհանումը սովորողի մոտ բազում հարցեր կառաջացնի, որոնք իհարկե կստանան իրենց պատասխանները, կամ ծբողերի կամ ուսուցչի կողմից:
    Այս նախագծի շրջանակներում նաև հանդիպում են անկանկալ բացահայտումներ, օրինակ Նունե Հովհանիսյանը ներկայացնում է իրենց տանը եղած քարտեզ, որը մոտ հինգ դարվա պատմություն ունի: Այս քարտեզի բացի աշխարհագրական մեծ հետաքրքրությունից կարծում եմ նաև կարևոր պատմական արժեք ունի:
    Իսկական ընտաներկան ժառանգություն կարելի է համարել Գոհար Պետրոսյանի քարտեզը: Թեև առաջին հայացքից շատ պարզ քարտեզի է, սակայն շատ հետաքրիր ու ուսուցողական պատմություն ունի: Արդյունքները ամփոփելու ժամանակ ինքս մի շարք բացահայտումների եմ ականատես լինում: Պարզվում է, որ մեր սովորողներ Մուսայելյանների ընտանիքում՝ ավագ եղբայրը՝ Վլադը, մեր շրջնավարտն է, ով այժմ ծառայում է բնակում, իսկ կրտսեր եղբայրը՝ սովորում է 8-րդ դասարանում, ունեն օդաչու պապիկ, որից նաև մի շարք մասնագիտական քարտեզներ են ստացել:
    Անչափ հետաքրքիր քարտեզապատում է ներկայացնում 9-րդ դասարանի սովորողն Սերգեյ Գալստյանը: Թև սովորողը շատ քարտեզներ ունի, սակայն հետաքրիր է, որ առաջնայնությունը տվել է Հայաստանի տարբեր մարզերի քարտեզներին, ընդ որում այն մարզերի, որոնց հետ սերտ ընտանեկան առնչություն է ունեցել: Հատկանշական է, որ սովորողը այս քարտեզները նաև օգտագործում է ամենատարբեր ճամփորդությունների ու տեղորոշումների համար:
    Ասյա Միրզոյանի ու Նարեկ Ներսեսյանի ունեցած քարտեզները թեև ունեն ավելի քան երեք տասնամյակի պատմություն, սակայն այսօր էլ չեն կորցնում իրենց արդիականությունն ու շարունակվում են ըստ նպատակի օգտագործվոլ: Ասյայի պարագայում բազմաբովանդակ քարտեզները նպաստում են սովորողի տեղեկատվական բազան լրացնելուն, իսկ Նարեկի պարագայում՝ քարտեզի մեծությունը լավ հնարավորություն է տալիս սովորողին աշխարհը ամբողջական պատերակցնելուն:





    27.04.2020

    Մայիսյան ստեղծագործական հավաք




    17.04.2020

    Առցանց աշխարհագրության ամփոփում

    Այսօր աշխարհն ապրում է արտակարգ ռեժիմով, ի հայտ եկած նոր Կորոնավիրուսի պատճառով, իսկ մարդիկ ու պետությունները սկսում են ապրել կյանքի այլ  կազմակերպմամբ՝ անցնելով տնային աշխատանքի,  ի հայտ են գալիս մի շարք  հարցեր, որոնց պատասխանները կարծես թե չկան ու նույնիսկ  լուծման ուղղիներն  անգամ չեն նշմարվում։ Ավելի արդիական են դառնում այն հարցադրումները,  թե բա սովորողների հարց ինչ պետք է լինի, ինչպես է կազմակերվելու ուսուցման  գործընթացը։ Իհարկե այս ֆոնի վրա ավելի երևացող է դառնում այն հանգամանքը, որ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրն ունի հսկայական փորձ կրթությունը հեռավար կազմակերպելու հարցում։  Ընդհանուր առամամբ, եթե բնութագրենք ամբողջ դպրոցեսը ապա այն կարլեի է ներկայացնել, որպես անցնում ու ոչ արտառոց: Այսպիսի պնդում հիմնավորվում է հետևյալ կետերով

    •   Դասապրոցեսում անընդհատ կիրավող մեդագործիքներն ու թվային միջոցները 
    •   Ուսումնական շրջանի ժամանակահատվածը 
    •   Նախկինում հեռավար ուսուցման կազմակերպմանը փորձը

     Գաղտնիք չէ որ կրթահամալիրում արդեն մեկ տասնամյակից ավել է ինչ կիրառվում են ամենատարբեր մեդաիգործիքներ ու թվային միջոցներ, որոնք կրթույան կազմակերպումը դարձնում են ավելի դյուրին և արդյունավետ:
     Նախաորոք կազմված առաջադրանքների փաթեթները ուղարկվել են սովորողներին ու այսօր ունենք հետևյալ պատկերը։ 9-րդ դասարանցիներին ուղղված առաջին աշխատանքը վերաբերում էր ՀՀ տնեսությանը,  մասնավորապես յուչաքանչյուր սովորող ուսումասիրություն էր կատարում իր  նախընտրած ճյուղի շրջանակներուն, նշեմ նաև որ սովորողները  աշխատանքի  կատարման ժամանակ ազատ են իրենց ընտրության հարցում, որը ևս պատահական չէր արված։ Այսպիսով սովորողների մեծ մասը իրենց անհատական աշխտանքներում որպես տնտեսության ճյուղ առանձնացրել սննդի արտադրությունը, որ խոսում է այն մասին, որ 9-րդ դասրանցիների  շատերի կածիքով սա է  ՀՀ տնտեսության  ամենակարևոր  ճյուղը։   Մասնավորապես Հասմիկ Հակոբյանն ու Անահիտ Հովաննիսյանը կարծում են, որ այս ճյուղի զարգացումը հնարավորություն կտա այլ երկներից կախվածությունը թուլացնել, Իսկ Մելքումյան Սվետլանան կարծում է, որ այս ճյուղի կարևորությունը կայանում է նրանում, որ շատ կարևոր կապեր ունի գյուղատնտեաության հետ։ ( Մերի Թոռունյան, Նանե Այնթաբլյան)։ Սովորողների շրջանում կա նաև պատկերացում որ ՀՀ-ի  արտադրնքը այդ ոլորտում ավելի որակյալ է (Ստելլա Սարգսյան)։ Հանդիպում են նաև սովորողների կարծիքներ, որոնք սննդի արտադրության զարգացումը  պայմանավորում են գյուղատնտեսության զարգացմամբ ոչ միայն ՀՀ-ում այլ նաև  Արցախում  (Վարդումյան Նանե)։ Քիչ չեն այն սովորողները, որոնք որպես հեռանկարային ճյուղ դիտարկում են թեթև  արդյունաներությունը, այս դեպքում սովորողների պատկերացումները բախվում են   ժամանակակից մարդու պահանջների աճի հետ։ Առանձին դեպքերում սովորողները առանջնայնություն են տալիս տնտեսության նաև չերևավող ճյուղերին, օրինակ Իլոնա Սահակյանն ու Նարոտ Դավթյանը  մանրամասնում են թե ինչի է երկրին անհրաժեշտ զարգաված մետաղաձուլությունը։ Շատ ողջունելի է նաև Յանա Նահապետյանի այն միտքը, որ էներգիան անհրաժեշտ է ամենուր, հասրակական կյանքի ու տնտեսության բոլոր ոլորտներում։ Չնայած տնեսության զարգացման ժամանակակից միտուների Ռոզա Խաչատրյանը  առաջնայնություն տալիս է տնտեսության ամենահին ճյուղին՝ գյուղատնտեսությանը։ Այսպիսի աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալ որքան է սովորող պատկերացնում աշխարհագարական գործոնների դերը տնտեսությամ մեջ։ Իսկ սովորողների կատարած ընտրությունը խոսում է նաև իրենց ունեցած պատկերացումների  մասին։ Ինչպես նշվեց ուսումնական նախագծերը իրար հետ կապված են և ունեն  շարունական բնույթ: Քանի որ նախորդ նախագծի կատարման ժամանակ հիմնականում շետը դրվել  ՀՀ արդյունաբերության ճյուղերի վրա, ուստի հաջրդող նախագծն արդեն ուղղվեց նյութական արտադրության մյուս  ճյուղին՝ գյուղատնտեսությանը: «ՀՀ գյուղատնտեսությունը» նախագծի շրջանականերում սովորողների հանձնարաված էր իրնեց ընտրությամբ ներկայացներ ՀՀ գյուղատնտեսության որևէ ուղղություն՝ ընդգծելով այդ ուղղության զարգացման նախադրյալներն ու խոչընդոտները, ինչպես նաև ներկայացնել տվյալ ուղղության զարգացման հեռանկարն ու կապն այլ ճյուղերի հետ: Այսպիսի աշխատանքների շարքում կարելի է առաձնացնել հետևյալ աշխատանքները,  Մարի Թոռունյանի աշխանքը բերավերում է բուսաբուծությանը, որը նա կապում է Հայաստանի բազմազան կլիմայական պայմանների, իսկ անհրաշետությունը՝ ստացված բարիքի բարձր որակի հետ: Բուսաբուծության պատկերը ավելի կոնկրետ է դառնում երբ այն առանձնացվում է ըստ առանձին  մշակաբույսերի (Մարտին Աթոյան):  Բուսաբուծության մասին ավելի լիարժեք է լինում պատկերացումը, երբ փորձում ես հանրապետության տարածքը բաժանել առանձին բուսաբուծական գոտիների (Լուսինե Հակոբյան): Անասնապահությանը անդրադաձող սովորողները հիմանական շեշտադրում կատարում են խիստ անհարշետ արտադրանքի վրա, որը նաև ՀՀ-ում մի շարք այլ ճյուղերի զարգացմա համար հեռնակար է: Այս առումով կարևոր շեշտդրում է այն հանգամանքը, որ անասնապահությունը ևս հարմարաեցված է բնակալիմայական պայմաններին, իսկ բուռն զարգացում ապրել է երբ կատարվել է մանրամասն տեսակային ու ցեղային ուսումանսիրություն հետ (Սվետլանա Մելքումյան) : Նյուն ճյուղի ուսոմանսիրության ժամանակ Արամ Պետրոսյանը առանձնացնում է այն կարևոր հանգամանքը, որ այս ճյուղը ՀՀ-ում ավանդական է, իսկ մի շարք կենդանատեսակներ հենց այստեղ են ընտելացվել: Աշխատանքների մեջ հանդիպում են նաև այնպիսիս ուսումնասիրություններ, որոնք ներկայացնում են ոչ այդքան տարածված գործունեության ձևեր, մասնավորապես Հայկ Մկրտչյանի անդրդարձը ճագաբուծությանն ու դրա զարգացման դժվարություններին:  Առանձնահտուկ ուշադրության է արժանի նաև ձկնաբուծության ուսումասիրությունը, մանավանդ, որ այն Նանե Այնթաբլյանի կարծիքով կարելի է զարգացնել ՀՀ-ի ողջ տարածքում: Ավարտելով այն նախագծերը, որոնք վերաբերում էին Հայաստանի նյութական արտադրության ոլորտին, անցում ենք կատարել դեպի ոչ նյութական արտադրության ոլորտ, առաջին հերթին նկատի ունենալով զբոսաշրջությունը: Ստեղծաված իրավիճակը մեկ անգամ ևս զբոսաշրջությանը վերաբերող հարցերի խորքային ուսումնասիրության անհաշետություն է առաջացնում, քանի որ դրա զարգեցմանը ի հայտ ենեկել նոր խոչընդոտնոր ու նախադրյալներ: Իր աշխատանքում Նանե Այնթաբլյանը ընդգծում է, որ ՀՀ-ում վերջին տարիներին ավելացել է զբոսաշրջիների թիվը: Այս հանգամանքը շատ սովորողները փորձում են բացատրել Հայաստանի հին երկիր լինելով, իսկ որոշ դեպքերում սպասրակման որակի բարձրցմամբ: Այս նախագիծը սերտերոն կապվում է իրեն  հաջորդող «Ֆոտոքարտեզ» ուսումնական նախագծին, որի շրջանականերում սովորողները թվային քարտեզի վրա տեղադրում են նկարներ Հայաստանի այն վարերում, որտեղ իրենք ժամանակին այցելել են: Այս ժամանակահատվածում սկսել ենք նաև նոր նախագիծ, որի կատարման ժամանակ սովորողները ներկայացնոեւմ են իրենց տան եղած ամենահին քարտեզի պատմությունը: Իմի բերելով մեկ ամիս հեռավար ուսուցման կազմակերպամ արդյունքները 9-րդ դասարան սովորողների հետ կարող ենք անել հետևյալ եզրակացությունները Սովորողները տնտեսության մասին ունեն իրենց սեփական  պատկերացումները Սովորողները կարողանում են տեսնել տնտեսության ցանկացած ճյուղի կապ այլ ճյուղերի հետ։ Սովորողները կարողանում են ընդգծել աշխարհագրական գործոնների դերը  տնտեսության վրա Նմանատիպ աշխատանքները հնարավորություն են տալիս ամբողջացնելու  տեսական գիտելիքները Չնայած մեկուսացման ուսոմւնական նախգծերի շնորհիվ չի կտվում կապը աշխարհի հետ Հ.Գ. վերջին նախագծերը շարունական են և անկալոմւ եմ նոր աշխատանքներ: