Մանկավարժական ճամբարի ամփոփում

Գարնանային մանկավարժական ճամբարը բավականին արդյունավետ ընթացք ունեցավ։ Այս ճամբարին ներկայանում էի միանգամից երեք աշխատանքային ուղղությամբ

1.      Մասնկախմբի գործունեություն

2.      Դասավանդողների համար ինտելեկտուալ խաղերի կազմակերպում

3.      «Ինտելեկտուալ խաղերը ուսումնական դասապրոցեսում» սեմինարների շարքով։

 

Մասնախմբի գործունեությունը

Ուսումնական տարվա այս հատվածն ավանդաբար բավականին հագեցած է ստացվում մասնախմբի գործունեության տեսանկյունից, քանի որ կրթահամալիրի օրացույցի մեր բաժինը խիստ ծանրաբեռնված է։ Մանկավարժական ճամբարի այս օրերը բացառիկ հնարավորություն ստեղծեցին հստակեցումներ անելու և քննարկելու առաջիկա կարևորագույն անելիքները, որոնց թվում են՝ 9-րդ դասարանցիների քննական նախագծերի աշխատանքները, «Էկոտուր 2026»-ի նախագծերը, ինչպես նաև ամենամյա մայիսյան հավաքը։ Սեմինար պարապմունքներից մեկի ժամանակ մեզ միացավ նաև աշխարհագրության մասնագետ Գյումրիից. գործընկերոջ հետ մասնագիտական փորձի փոխանակումը չափազանց տեղին էր, օգտակար և նոր գաղափարների առիթ դարձավ։

Ինտելեկտուալ խաղեր ուսուցիչների համար

 Դասավանդողների համար կազմակերպված ինտելեկտուալ խաղերին, որոնք անցկացվեցին Մարմարյա սրահում, մասնակցելու հայտ էր ներկայացրել մոտ 30 ուսուցիչ՝ մեծամասամբ այլ կրթական հաստատություններից։ Մասնակիցներն ըստ իրենց ցանկության բաժանվեցին վեց հոգուց բաղկացած թիմերի և ամբողջությամբ ընկղմվեցին մտավոր պայքարի և հաճելի ժամանցի մեջ։ Խաղ-մրցույթների հիմքում դրված էին ոչ թե զուտ հանրագիտարանային գիտելիքներ պահանջող հարցեր, այլ այնպիսիք, որոնք զարգացնում են թիմային ճկուն միտքն ու տրամաբանությունը։ Թեև ճամբարի երրորդ օրը մասնակիցների կազմը որոշակիորեն փոխվել էր, միևնույն է, շարունակում էին գերակշռել այլ դպրոցների դասավանդողները։ Որպես կազմակերպիչ՝ ինձ համար առանձնահատուկ կարևոր էին մասնակիցների դիտարկումներն ու կարծիքները, որոնք անպայման հաշվի կառնենք խաղերն էլ ավելի կատարելագործելու համար։

«Քրոնոս» ակումբի նորարարությունները և սեմինարների արդյունքները

Վերջին մեկ տարվա ընթացքում «Քրոնոս» գիտակների ակումբը, ինտելեկտուալ խաղերի ավանդական կազմակերպումից զատ, լուրջ քայլեր է ձեռնարկում կրթության որակի բարելավման և դասապրոցեսն ավելի հետաքրքիր դարձնելու ուղղությամբ։ Այս ուսումնական տարվա ընթացքում մեզ հաջողվել է մշակել և թվայնացնել մի շարք նոր խաղային մոդելներ՝ ինչպես դասական «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ», այնպես էլ «Մենամարտ» կամ «Սեփական խաղ» ձևաչափերը։ Հատկանշական է և կարևոր շեշտել, որ մեր ակումբի կողմից ներկայացված խաղային այս ձևաչափերն ունիվերսալ են և հաջողությամբ կարող են կիրառվել բոլոր առարկաների դասավանդման ընթացքում։ Հենց այս թվային գործիքների գործնական կիրառմանն էին նվիրված ճամբարային սեմինարները, որոնց ընթացքում ուսուցիչներն անձամբ ծանոթացան ու փորձարկեցին այդ մոդելները։ Քանի որ ներկայացված խաղային ձևաչափերը բավականին բազմազան էին, իսկ մասնակից դասավանդողները ներկայացնում էին տարբեր մասնագիտություններ, կարծում եմ՝ յուրաքանչյուրը գտավ այն մոդելը, որն առավել արդյունավետ և կիրառելի կլինի հենց իր դասավանդած առարկայի շրջանակներում։

 

 

Կարդալ ավելին

«Երևանն առանց վարդագույն ակնոցների»-Նախագիծ

 

Մարդկանց աչքը հաճախ «սովորում է» շրջակա միջավայրի թերություններին՝ դադարելով նկատել աղբը, կեղտաջրերը կամ հատված ծառերը։ Սովորողները, զինված տեսախցիկներով և էկոլոգիական գիտելիքով, դառնում են քաղաքի «աչքերը»՝ վերհանելով այն, ինչը սովորաբար մնում է մարդկանց տեսադաշտից դուրս կամ ուղղակի անտեսվում է։

Նախագծի նպատակները

·         Զարգացնել սովորողների դիտողականությունը և խնդիրներն արձանագրելու ունակությունը։

·         Իրականացնել Երևանի տարբեր վայրերի տեսողական և փաստագրական աուդիտ

·         Խթանել սովորողների մասնակցությունը համայնքային խնդիրների վերհանմանը՝ դարձնելով նրանց ակտիվ քաղաքացիներ։

 

Նախագծի ընթացքը

Սովորողը քաղաքում շրջելիս ֆիքսում է էկոլոգիական խնդիրը` նշելով կատարված նկարի տեղանքը և տալով փոքրիկ բացատրություն։ Արդեն պատրաստի նկարը ուղարկվում է համակարգող սովորողին, ով արխիվացնում է դասակարգում է նկարները։ Արդեն հավաքված նկարների բազան ներկայացվում է հանրությանը՝ բաց ցուցադրության տեսքով։

 

Ակնկալվող արդյունքներ․

  «Էկոտուր 2026»-ի շրջանակներում կազմակերպվող ցուցահանդես, որտեղ ներկայացված կլինեն քաղաքի «չերևացող» անկյունները։ Երևանի խնդրահարույց կետերի տեսողական հավաքածու։ Հանրության և պատկան մարմինների ուշադրության կենտրոնացում երևանյան խնդիրներին։ Սովորողների կողմից կատարվող հանրօգուտ աշխատանք, որը սովորողին պասիվ սովորողի կդրդի դառնալ ակտիվ ու պատասխանատու քաղաքացի՝ առանձին դեպքերում մղելով խնդիրների լուծմանը։

Կարդալ ավելին

Եռօրյա ճամբարի նախագիծ

Ճամփորդության նպատակները                                                        

1.         Ուսումնահայրենագիտական քայլարաշվերի կազմակերպում
2.        ՀՀ-ի վերըթաց գոտիականության
3.        ՀՀ էկոտուրզի զարգացման հնարավորությունների բացահայտում  
4.        Հատուկ պահպանվող տարածքների ուսումնասիրություն
5.       Քննական նախագծերի համար նյութերի հավաքագրում  
6.        Կրաթահամլիրում աշխարահգրություն դասավանդողների ճամփորդությամբ ուսուցման մենթորության կազմակերպում

Նախապատրաստական փուլ –Աշխարհագրության դասընթացի սովորողները մանրամասն ծաթոցացել են Հայաստանի բնակիլմայանակն պայմանների ու լանդշաֆտների գոտիայականությանը, որնոց փոփոխությունը նկատելու հնարավորությու կունենան մասնակից սովորողները: Նույն դասընթացի շրջանակներում սովորողները տեղեկացվել են երկրաշարժերի մասին և փոքրիկ քայլքը Սպիտակ քաղաքում կօգնի լավ պատկերացում ունենալ հետերկրաշարժյան քաղաքի մասին: Քանի որ ճամփորդությանը մասնակցող սովորողների մի մասը ներկայցնելու են քննական նախագծեր, այս ճամփորդությանը նրանք հնարավորություն կստանան իրականացվող նախագծերի համար նյութեր հանաքագրել, ինչպես նաև խորացնել տեսական գիտելիքները։ Որպես ճամփորդության կազմակերպիչներ նախագծում ընդգրկված են աշխարհագրություն դասավանդող ուսուցիչներ, որոնց համար այս ճամփորդությունը հանդիսանում է ճամփորդությամբ ուսուցման կազմակերպման մենթորություն։ 

Ակնկալվող արդյունքներ

1.       Բնական միջավայրում բաց դասերի կազմակերպում

2.       Հայաստանում էկոտուրզմի զագացման գնահատում

3.       Բնական միջավայրի հետ անմիջական հաղորդակցություն  

4.      Հավաքվրած նյութեր քննական նախագծերի համար

5.      Տեղանքի հայրենագիտական ճանաչում

         Ճամփարդությամբ ուսուցման մենթորության փոխանցում 

Ճամփորդության հայրենագիտական բաղադրիչներ

·           Վարդաբլուրի լճեր

·           Վարդաբլուրի խոնարհված եկեղեցի

·           Սրբ, Նիկողայոս եկեղեցի

·           Ձորագետի կիրճ, Ստեփանավանի հատված (Մայորի ձոր)

·           Ստեփանավանի դենտրոպարկ

  

 

 

Օր առաջին 21 մարտի

9։00-Մեկնում Սբ. Մայր դպրոցից

11։30- Կանգառ Սպիտակում, քաղաքային քայլ Սպիտակ քաղաքում, հետերկրաշարժյան քաղաքն ու ժամանակակից տեսքը

13։00 Երկրորդ կանգառ Ստեփանավան, քայլարշավ դեպի Մայորի ձոր

13։30-14։00 այցելություն Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի եկեղեցու պատմության ներկայացում, ռուսական համայնքը Լոռիում

14:00-15:00 քայլք Ստեփանավանում, ընդհանուր ծանոթացում քաղաքի հետ, քաղաքի պատմության ներկայացում։ 

15։30 Այցելություն Պուշկինո ճամբար

16։00 Ճաշ

17։00-19։00 ճանաչողական զբոսանք Պուշկինո գյուղում

Օր երկրորդ 22 մարտի

9։00 –Նախաճաշ

10։00 – քայլք դեպի գյուղի հյուսիսային հատված դեպի Արջասար, տեղանքի դիտարկում բարձունքից, վերընթաց գոտիականության ուսումնասիրություն

15:00 Վարադարձ Պուշկինո

16։00-18։00 Քայլք Պուշկինո գյուղում

Գյուղի տեսարժան վայրերի հայտնաբերում, գյուղում ապրողների հետ ծանոթացում

19։00 Վերադարձ ճամբար, ընթրիք,

20։00-ից օրվա ամփոփում։

Օր երրորդ 23 մարտի

 9։00 –Նախաճաշ

10։00-ից մեկնում դեպի Գյուկագարակ,

11:00-բաց դաս Դենտրոպարկում

12:30-այցելություն Վարդաբլուր, քայլք Վարդաբլուլի լճերում

13:30-վերադարձ դեպի Երևան

Ժամանում Երևան մինչ` 17։00

 Պատասխանատուներ՝ Էմանուել Ագջոյան, Աննա Օհանյան

Նախահաշիվ 17 սովորողի հաշվով՝ յուրաքանչյուրը 16
000 դրամ

Գիշերակացը ` Պուշկինո Հյուրատանը։ 

·         տրանսպորտ՝ 100.000 / յուրաքանչյուրը` 3500 դրամ/, կրթահամալիրի մասնակի աջակցությամբ

·         գիշերակաց՝ 6,000 դրամ 

        Սնունդը՝ 5000 դրամ

·            Այցելություն Դենտրոպարկ՝ 500 դրամ 

Մասնակից սովորողներ

1.      Իննեսա Արղության, 9-րդ դասարան

2.      Ալիսա Արշակյան, 9-րդ դասարան

3.      Մանե Սարգսյան, 9-րդ դասարան

4.      Սառա Կարապետյան, 9-րդ դասարան

5.      Միքայել Մանուչարյան, 9-րդ դասարան

6.      Ալեքս Միանսյան, 9-րդ դասարան

7.      Միլա Խաչատրյան, 9-րդ դասարան

8.      Սոնա Մանուկյան, 9-րդ դասարան

9.      Գայանե Աթանեսյան, 8-րդ դասարան

10.  Տաթևիկ Սարգսյան, , 9-րդ դասարան

11.  Արայիկ Անդրեսայան, 9-րդ դասարան

12.  Արեն Մաթևոսյան, 9-րդ դասարան

13.  Դավիթ Դավթյան, 9-րդ դասարան

14.  Գագիկ Մանուկյան, 9-րդ դասարան

15.  Կարեն Սահակյան, 9-րդ դասարան

16.  Արմեն Շահբազյան, 9-րդ դասարան

17.  Տիգրան Խաչատրյան, 9-րդ դասարան

18․ Տիգրան Բարսեղյան, 9-րդ դասարան

Կարդալ ավելին

Ինտելեկտուալ ստուգատես 9-րդ դասարանցիների համար

 

Միայն 9-րդ դասարանցիների համար առանձին ինտելեկտուալ խաղերի կազմակերպումը մտահաղացումը հենց 9-րդ դասարանցիներին էր։
Այս տարվա ընթացքում «Քրոնոս» գիտակների ակումբը կազմակերպած մի շարք ձևաչափերով խաղերին փորձեր արվել են 9-րդ դասարանցիների ներառելու, սակայն արդյունքը այդքան էլ գոհացուցիչ չէր, ուստի այդ ուղղությամբ հաջողության հասնելու համար պետք էին լրացուցիչ ջանքեր։
9-րդ դասարանցիներին ինտելեկտուալ խաղերին ներգրավելու համար հիանալի առիթ հանդիսացավ ձմեռային ճամբարը, որը այս անգամ ավագ դպրոցում կազմակերպվում էր աշխատարաններով, որի ընթացքում 9-րդ դասարանցիների մի շարք խմբեր հնարավորություն ունեցան ծանոթանալու ինտելեկտուալ խաղերի ձևաչափերին ու մասնակցելու դրանց փորձնական տարբերակներին։
Արդեն մարտ ամսին 9-րդ դասարանցիների մի ամսականին ստուգատեսը լավ առիթ էր միայն 9-րդ դասարանցիների համար խաղի կազմակերպելու համար։ Իրականությունը գերազանցեց սպասելիքները բազմիցս։ Մարտի 4-ին կայացած խաղին մասնակցության հայտ էին ներկայացրել 9-րդ դասարանցիների միանգամից 8 թիմեր, որոնցից 4 խաղի վերջնական արդյունքում Հավաքեցին հավասար միավորներ և ստիպված եղան խաղալ լրացուցիչ փուլեր հաղթողին որոշելու համար։ Բայց կարևորը ոչ թե թիմերի հավաքած միավորներ են այլ ապրած բոլոր այն էմոցիաները, որոնք ուղեկցեցին սովորողների ողջ խաղի ընթացքում։
Եվ իհարե չմոռանանք նաև այն կարևոր կրթական գործոնները, որոնք տալիս են այսպիսի խաղերը։ Համահունչ ընթանալով կարողությունների ցուցադրության 9-րդ դասարանցիները  հիանալի կերպով ցուցաբերում են թիմեր կազմելու և թիմային աշխատանք իրականացնելու կարողություն։ Միամսյակի շրջանակներում ձեռք բերած փորձը հուսով եմ 9-րդ դասարանցիների կհաղորդի ինքնավստահություն արդեն ավագ դպրոցի թիմերի հետ մրցելու համար։ Անցկացված առաջին խաղը ցույց տվեց, որ 9-րդ դասարանցիները ոչ միայն պատրաստ են ինտելեկտուալ մարտահրավերների, այլև ունեն բարձր ներուժ՝ ձևավորելու կայուն թիմեր, որոնք կդառնան «Քրոնոս» ակումբի նոր և հզոր կորիզը:

Հաջորդ խաղը տեղի կունենա մարտի 19-ին: 

Նախագծի նպատակներն են

1.      Ինտեգրում Ավագ դպրոցի միջավայրին. Ստեղծել հարթակ, որտեղ 9-րդ դասարանցիները կծանոթանան Ավագ դպրոցի ակումբային մշակույթին և կդառնան դրա լիարժեք անդամը դեռևս մինչև հիմնական դպրոցն ավարտելը:

2.      Թիմային համագործակցության ամրապնդում. Զարգացնել սովորողների՝ թիմում արդյունավետ հաղորդակցվելու, միմյանց լսելու և սեղմ ժամանակահատվածում կոնսենսուսի (ընդհանուր հայտարարի) գալու հմտությունները:

3.      Գիտելիքների ստուգում և ընդլայնում. Ոչ թե ստանդարտ քննական թեստերի, այլ խաղային իրավիճակների միջոցով վերհանել սովորողների գիտելիքները տարբեր ոլորտներից (պատմություն, աշխարհագրություն, տրամաբանություն, արվեստ, մեդիագրագիտություն):

4.      Ինքնավստահության բարձրացում. Օգնել 9-րդ դասարանցիներին հաղթահարել մրցակցային լարվածությունը և ձեռք բերել փորձառություն, որը թույլ կտա նրանց հետագայում հավասարը հավասարի պես մրցել Ավագ դպրոցի փորձառու թիմերի հետ:

5.      Նախաձեռնողականության խթանում. Քաջալերել սովորողներից եկող գաղափարները՝ դրանք դարձնելով կրթահամալիրի ուսումնական օրացույցի անբաժանելի մաս:

6.      Վերլուծական մտածողության զարգացում. Ձևավորել հարցի էությունը արագ հասկանալու, փաստերը համադրելու և տրամաբանական եզրահանգումներ կատարելու կարողություն:

 

Ակնկալվող արդյունքներ

1.      Թիմում աշխատելու փորձ. Սովորողները կսովորեն իրար լսել, արագ որոշումներ կայացնել ու միասին հաղթել (կամ պարտվել)։

2.      Ավելի շատ հետաքրքրված աշակերտներ. Խաղից հետո 9-րդ դասարանցիները կցանկանան ավելի շատ բան իմանալ տարբեր թեմաների մասին, որպեսզի հաջորդ անգամ ավելի լավ խաղան։

3.      Կապ Ավագ դպրոցի հետ. 9-րդ դասարանցիները իրենց օտար չեն զգա Ավագ դպրոցում, քանի որ արդեն ծանոթ կլինեն ինտելեկտուալ խաղերին

4.      Ինքնավստահություն. Այս խաղերը կօգնեն նրանց չվախենալ բարդ հարցերից ու ավելի համարձակ լինել մեծերի հետ մրցելիս։

5.      Լավ ժամանց ու գիտելիք. Մենք ապացուցում ենք, որ սովորելը կարող է լինել հետաքրքիր ու էմոցիոնալ։  

Կարդալ ավելին

Եռօրյա հայրենագիտական ճամփորդություն դեպի Տավուշի մարզ

1. 

   
   

   Ժամկետները՝ Մարտի 27-29 
   Նպատակը՝

   1. Ծանոթացում ՀՀ հատուկ պահպանվող տարածքներին և ազգային պարկերին։

   2. ՀՀ ռեկրեացիոն (հանգստյան) ռեսուրսների ուսումնասիրություն։

   3. Ճանաչողական քայլարշավերի կազմակերպում

   Հիմնական ուղղությունները՝

   1. Քայլարշավներ՝ Թաքնված ջրվեժ, Գոշի լիճ, Կենու պուրակ։

   2. Մշակութային կոթողներ՝ Գոշավանք, Հաղարծին, Ջուխտակ վանքեր։

   3. Բնապահպանական այց՝ «Դիլիջան» ազգային պարկի Կովկասյան ազնվացեղ եղջերուների բազմացման կենտրոն։

   4. Աշխարհագրական օբյեկտներ՝ Աղստև և Գետիկ գետեր, Սևանա լիճ։

   
   

   Օր առաջին

   Երթուղին՝ Երևան – Սևան – Դիլիջան – Հաղարծին

   1. 09:00 – Մեկնում Մայր դպրոցից։

   2. 10:00 – Կանգառ Սևանա թերակղզու հատվածում։

   3. 11:30 – Ժամանում Հաղարծին, շրջայց վանական համալիրի տարածքում։

   4. 12:00 – Քայլարշավ դեպի «Թաքնված ջրվեժ» (միջին բարդության, 1.5 կմ անտառային արահետով)։ Արշավի տևողությունը՝ մոտ 2 ժամ (ներառյալ հանգիստը և հետադարձը)։

   5. 16:00 – Ժամանում Հյուրատուն, տեղավորում հյուրատանը, հանգիստ։

   6. 18:00 – Ընթրիք։

   7. 19:00 – Զբոսանք, օրվա ամփոփում, երեկոյան խաղեր և զրույցներ։

   Օր երկրորդ

   1. 09:00 – Նախաճաշ։

   2. 10:30 – Այցելություն Գոշավանքի վանական համալիր, ճարտարապետական ուսումնասիրություն։

   3. 11:00 – Քայլարշավ դեպի Գոշի լիճ («Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքով)։ Երկարությունը՝ 4.2 կմ (անտառային արահետ)։ Տևողությունը՝ մոտ 4 ժամ։։

   4. 15։00-16։00 – Վերադարձ Դիլիջան

   5. 19:00 – Ընթրիք։

   6. 20:00 – Օրվա ամփոփում, քննարկումներ, սեղանի խաղեր։

   Օր երրորդ

   1. 09:00 – Նախաճաշ, իրերի հավաքում, հյուրատան հանձնում։

   2. 10:00 – Շրջայց Դիլիջան քաղաքում։

   3. 11:00 – Այցելություն ազնվացեղ եղջերուների բազմացման կենտրոն։ Պարկի տուրիզմի պատասխանատուի ուղեկցությամբ սովորողները կծանոթանան կենտրոնի ստեղծման պատմությանը։

   4. 17:00 – Ժամանում Երևան, Մայր դպրոց։

   Նախահաշիվ (մեկ անձի համար)

   1. Գիշերակաց ՝ 8,000 դրամ։

   2. Եղջերուների պուրակի մուտքավճար՝ 500 դրամ։

   3. Տրանսպորտ՝ 3,500 դրամ (ընդհանուր՝ 120,000 դրամ, կրթահամալիրի մասնակի աջակցությամբ)։

   4. Սնունդ՝ 4,000 դրամ

   5. Ընդամենը՝ 16,000 դրամ 

   Նախապատրաստական աշխատանքներ

1. Տավուշի մարզի ճարտարապետական հուշարձանների (Հաղարծին, Գոշավանք) և Դիլիջանի տեսարժան վայրերի ուսումնասիրություն։

2. Ազնվացեղ եղջերուների կլիմայավարժեցման և տեսակի վերականգնման պատմության ուսումնասիրություն։

3. ՀՀ հատուկ պահպանվող տարածքների վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրում։

Ճամփորդության հայրենագիտական քարտեզի կազմում։
Գիշերակացը՝ Տիգրիս հյուրատանը

Մասնակցությունը հետևյալ հայտով։ 

Պատասխանատուներ՝ Էմանուել Ագջոյան, Լուսինե Խաչոյան

Մասնակից սովորողներ 

1. Լիլի Ղազարյան, 10-րդ դասարան
2. Մարի Անանյան, 10-րդ դասարան
3. Ինա Բաբայան, 10-րդ դասարան 
4. Իսահակ Արզումանյան, 10-րդ դասարան
5. Ալբերտ Հովհաննիսյան, 10-րդ դասարան
6. Կատրին Ղարիբյան, 10-րդ դասարան
7. Մարիա Մարտիրոսյան, 10-րդ դասարան
8. Հայկ Փիլիպոսյան, 10-րդ դասարան
9. Ժիրայր Ղարիբյան․ 11-րդ դասարան
10. Արամ Միրզոյան, 11-րդ դասարան
11. Նելլի Գևորգյան, 10-րդ դասարան
12. Անահիտ Երեմյան, 10-րդ դասարան
13. Արման Ռափյան, 10-րդ դասարան
14. Ելենա Մովսիսյան, 10-րդ դասարան
15. Հովհաննես Ղազարյան, 10-րդ դասարան
16. Նորայր Գևորգյան, 11-րդ դասարան
17. Մարիա Թումանյան, 10-րդ դասարան
18. Ֆուադ Սուլեյման, 10-րդ դասարան
19. Վահագն Թալանչյան, 11-րդ դասարան
20. Տիգրան Բազիկյան, 11-րդ դասարան
21. Գոհար Սանոյան, 11-րդ դասարան
22. Սոնա Սեդրակյան, 11-րդ դասարան
23. Լարիսա Այվազյան, 11-րդ դասարան
24. Ավետ Չամսարյան, 11-րդ դասարան

Կարդալ ավելին

Դեպի հարավային Հայաստան

 Նախագծի նպատակները

• Հայրենագիտական արշավի կազմակերպում
• Ծանոթացում հանքարդյունաբերությանը և Սյունիքում դրա թողած հետևանքներին ու խնդիրներին:
• Քաղաքային զբոսանքների իրականացում Կապանում և Սիսիանում:
• Գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատում (Ողջի և Որոտան):
• Տուրիզմի զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրում Սյունիքում՝ որպես հանքարդյունաբերության այլընտրանք:

Հայրենագիտական բաղադրիչներ

• Սպանդարյանի ջրամբար
• Շաքիի ջրվեժ
• Որոտնավանք
• Տոլորսի ջրամբար և ջրասույզ եկեղեցի
• Տաթևի վանական համալիր
• Վահանավանք

 

Հանքարդյունաբերությունը Սյունիքում

Բացի իր կարևոր աշխարհագրական նշանակությունից, Սյունիքի մարզը հանդիսանում է խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունների կենտրոն։ Ըստ պետական վիճակագրական ծառայության թարմացված տվյալների՝ միայն Սյունիքի մարզում կան 200-ից ավելի օգտակար հանածոների պաշարներ, որոնց թվում վճռորոշ նշանակություն ունեն մետաղական հանքերը։ Գործող բազմամետաղային հանքերը ոչ միայն հսկայական ազդեցություն ունեն ՀՀ տնտեսության վրա, այլև բավականին մեծ դեր են խաղում «բնություն-հասարակություն» հարաբերություններում։ Բացի հսկայական հանքերից ու ստորգետնյա խոռոչներից, Սյունիքում են գտնվում նաև մի քանի խոշոր պոչամբարներ, այդ թվում՝ ՀՀ-ում ամենախոշորը՝ Արծվանիկի պոչամբարը։

Քաղաքային զբոսանքներ Կապանում և Սիսիանում

Չնայած Սյունիքի մարզում քաղաքային բնակավայրերը բավականին սակավ են, դրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր խորը յուրահատկությունը։ Այս առումով և՛ Սիսիանը, և՛ Կապանն առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում.

• Սիսիանը, տեղակայված լինելով Որոտան գետի ափերին, աչքի է ընկնում իր հարուստ պատմամշակութային շերտով և համեմատաբար հարթավայրային ռելիեֆով։ Զբոսանքն այստեղ հնարավորություն կտա զգալ հնագույն բնակավայրի շունչը՝ միաձուլված տեղի մեղմ բնությանը։
• Կապանը, ընդհակառակը, առանձնանում է իր յուրօրինակ կասկադային ճարտարապետությամբ՝ կառուցված Խուստուփ լեռան փեշերին և անտառապատ լեռներով պարփակված Ողջի գետի կիրճում։ Կապանում քաղաքային զբոսանքը ցույց կտա, թե ինչպես են արդյունաբերական միջավայրն ու բնական անտառները սերտաճել միմյանց, և ինչպես է երկարամյա արդյունաբերությունը ձևավորել քաղաքի արդի դիմագիծը։

Գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատում. Ողջի և Որոտան

Ճամփորդության ընթացքում հնարավորություն կունենանք ուսումնասիրել Ողջի և Որոտան գետերի հովիտներում գտնվող մի շարք բնակավայրեր և մանրամասն ծանոթանալ այն էկոլոգիական խնդիրներին, որոնք առաջանում են ջրային ռեսուրսների ինտենսիվ շահագործման ժամանակ:

• Որոտան գետը մարզի ջրային գլխավոր զարկերակներից է, որի վրա կառուցված է հիդրոէլեկտրակայանների հզոր կասկադը։ Այստեղ կուսումնասիրենք էներգետիկայի և էկոհամակարգերի հարաբերակցությունը։
• Ողջի գետի պարագայում խնդիրներն այլ բնույթի են. այն հոսում է խոշոր հանքարդյունաբերական գոտիներով, ինչի հետևանքով պարբերաբար ենթարկվում է ծանր մետաղներով և պոչամբարների հնարավոր արտահոսքերով աղտոտման վտանգին։ Մենք տեղում կգնահատենք գետերի տեսանելի վիճակը և կքննարկենք դրանց պահպանության հրատապությունը հարակից համայնքների համար։

Տուրիզմը Սյունիքում՝ որպես այլընտրանք

Չնայած այսօր Սյունիքում հանքարդյունաբերությունը համարվում է տնտեսության առաջատար ճյուղ, միշտ կա դրա էկոլոգիապես ավելի կայուն և մաքուր այլընտրանքը՝ տուրիզմի տեսքով։ Այս տեսանկյունից Սյունիքի հարստությունը, միգուցե, շատ ավելին է, քան պարզապես օգտակար հանածոները։ Մարզն ունի հսկայական պոտենցիալ զարգացնելու էկոտուրիզմը, պատմամշակութային տուրիզմը, արկածային (օրինակ՝ լեռնագնացություն, քայլարշավներ) և գյուղական զբոսաշրջությունը։ Զբոսաշրջության զարգացումը կարող է դառնալ այն հենքը, որը թույլ կտա ստեղծել նոր, կայուն աշխատատեղեր՝ առանց բնությանն անդառնալի վնաս հասցնելու։ Նախագծի շրջանակներում մենք կքննարկենք, թե ինչպես ճիշտ ենթակառուցվածքների և ներդրումների դեպքում տուրիզմը կարող է աստիճանաբար նվազեցնել մարզի գերկախվածությունը հանքերից՝ առաջարկելով տնտեսական զարգացման նոր մոդել։

 

Մարտի 26 (Օր 1).

·         08:00 – Մեկնում Երևանից։

·         10։30 – Կանգառ Եղեգնաձորի ֆուդ կորտում

·         12:00 – Բանապահպանական-հայրենագիտական բաց դաս Սպանդարյանի ջրամբարի մոտակայքում։

·         13:30 – Կանգառ Շաքիի ջրվեժում, դեպի ջրվեժ տանող ճանապարհը անցնում ենք քայլքով

·         14:30 – Ժամանում Սիսիան

·         16:00 – Մեկնում դեպի Որոտնքվանք

·         18:00 – Քաղաքային զբոսանք Սիսիանում

Մարտի 27 (Օր 2).

·         09:30 – Նախաճաշից հետո մեկնում Սիսիանից:

·         10:00 – Տոլորսի ջրամբար և ջրասույզ եկեղեցի։

·         12:30 – Տաթևի վանական համալիր

·         15:30 – Ուղևորություն դեպի Կապան։

·         18:00 Քաղաքային զբոսանք Կապանում

Մարտի 28 (Օր 3).

·         09:00 – Մեկնում Քաջարան

·         10:00 – Այցելություն Քաջարանի պղնձամոլիբդենային գործարան (հանքի կամ գործարանի հարակից տարածքի դիտարկում, հանքարդյունաբերության մասշտաբների ուսումնասիրում):

·         13:00 – Այցելություն Վահանավանք։

·         14:30 – Քաղաքային զբոսանք Կապանում և Ողջի գետի ափամերձ հատվածների դիտարկում:

·         16:00 – Արծվանիկի պոչամբարի հեռակա դիտարկում:

·         17:30 – Այցելություն Վահանավանք։

·         19:00 – Վերադարձ Կապան, ընթրիք:

 

Մարտի 29 (Օր 4). Վերադարձ Երևան

·         09:30 – Նախաճաշ, իրերի հավաքում և դուրսգրում հյուրանոցից:

·         10:30 – Մեկնում Կապանից:

·         14:00 – Կանգառ Եղեգնաձորում

·         17:00 – Ժամանում Երևան։

Գիշերակացը Սիսիանում-«Բասեն» հյուրատանը

Գիշերակացը Կապանում-«Ոսկե Կապան» հյուրատանը

Նախահաշիվ նախատեսված 18 սովորողի համար 

Գիշերակացի ծախսեր 6500 դրամ օրեկան, ներառում է նաև նապաճաշ, ընդհանուր 19500 դրամ: 
Տրանսպորտային ծախսեր՝  6500 դրամ:
Սննդի ծախս՝ 7000 դրամ:

Ընդհանուր՝ 33.000 դրամ: 

Քառօրյա ճամփորդության մասնակիցել ցանկացողները կարող են լրացնել հետևյալ հայտը: 

Պատասխանատուներ՝ Էմանուել Ագջոյան, Լուսինե Խաչոյան: 

Կարդալ ավելին