«Սահյանի հետ Որոտանի եզերքին» նախագծի քայլարշավային և բնապահպանական բաղադրիչները

 

«Սահյանի հետ Որոտանի եզերքին» նախագծի քայլարշավային բաղադրիչը

1.      Շաքիի ջրվեժի

·         Հեռավորությունը: Մոտ 1 կմ

·         Բարդությունը: Շատ հեշտ

·         Տևողությունը: 30-40 րոպե

2.      Աղիտու - Որոտնավանք - Մելիք Թանգու կամուրջ

·         Նկարագրություն: Քայլարշավ Որոտանի կիրճի երկայնքով։

·         Հեռավորությունը: Մոտ 5-6 կմ

·         Բարդությունը: Միջին

·         Տևողությունը: 2 - 2.5 ժամ

3.      Վերելք Որոտնաբերդ (Դավիթ Բեկի բերդ)

·         Հեռավորությունը: Մոտ 1.5 - 2 կմ

·         Բարդությունը: Միջինից բարդ

·         Տևողությունը 1.5 ժամ

4.      Լոր գյուղ - «Կծու ջուր» աղբյուր - Սբ. Գևորգ եկեղեցի

·         Հեռավորությունը: Մոտ 2.5 - 3 կմ

·         Բարդությունը: Հեշտ

·         Տևողությունը: 1 - 1.5 ժամ

Ընդհանուր քայլարշավի  երկարությունը՝  12 կմ։

Ճամփորդության Բնապահպանական բաղադրիչը

Ուսումնական եռօրյա ճամփորդության իրականացման նպատակներից մեկը նաև տեղանքը էկոտուրզմի տեսանկյունից դիտարկել է։ Ինչպես գիտեք Էկոտուրիզմը Հայաստանում նոր է զարգանում, սակայն ունի հսկայական ներուժ։ Այս առումով տեղանքի իրենից բավականին մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում:  Մասնավորապես Շաքիի ջրվեժը, գեղատեսիլ ջրամբարներն ու ջրասույզ եղած եկեղեցին, Որոտանի կիրճի եզակի տեսարաններն ու փոփոխվող յուրահատուկ լանդշաֆտների համադրությունը եզակի էկտուորիստական զարգացման հնարավորություն է։ Եռօրյա նախագծի շրջանակներում կներկայացվի նաև Տեղանքում էկոտուրզմի զարգացման հեռանկարները։ Թեման արդիական է նաև մարզում բուռն զարգացում ապրող հանքարդյուանբերությանը, որը ապագա հեռանկարներում կարող է դառնալ այլընտրանք։

Կարդալ ավելին

Հաշվետվություն ապրիլ

 Ապրիլ ամսվա ընթացքում հետազոտական աշխատանքների շրջանակներում հաջողվեց եզրափակել մի քանի աշխատանք։ Գրեթե բոլոր մասնակիցներն արդեն ավարտել են կամ գտնվում են այդ հետազոտական աշխատանքների վերջնական փուլում։ Իններորդ դասարանցիների հետ մեզ հաջողվեց հաջողության հասնել բնագիտական թեմաներին նվիրված ավարտական նախագծերում։ Բազմաթիվ աշխատանքներ արդեն գտնվում են իրենց վերջնական փուլում։ Ապրիլին աշխատեցի 10 սովորողների հետ, ովքեր սովորում էին հեռավար։ Նրանցից մի քանիսի հետ շատ ակտիվ նամակագրություն եմ ունեցել։

Ապրիլին կազմակերպվել էր ֆուտբոլային ինտելեկտուալ խաղ՝ «Ի՞նչ, Որտե՞ղ, Ե՞րբ» ձևաչափով, որը նվիրված էր ֆուտբոլի առաջնության բացմանը։

Նաև ձևավորվել է դպրոցականների ինտելեկտուալ թիմը, որը մասնակցել է Հյուսիսային համալսարանի կողմից կազմակերպված դպրոցականների մրցաշարին, որի շրջանակներում մեր թիմը հանդես կգա եզրափակչում։

Կարդալ ավելին

Մայիսյան հավաք

• Էկոտուր 2026-ի նախագծերի ներկայացում
  
  
  
• «Քրոնոս» գիտակների ակումբների գործունեության ամփոփում-կլոր սեղան
• Գիտակների ակումբի կողմից 9-րդ դասարանցիների համար ամփոփիչ խաղի կազմակերպում
• Ապագա գյուղի սովորողների համար թիմային խաղի կազմակերպում

Կարդալ ավելին

Մարտ ամսվա հաշվետվություն

Ուսումնական տարվա մարտ ամիսը աչքի ընկավ աննախադեպ հագեցվածությամբ։ 
Նախ և առաջ 12-րդ դասարանի միանգամից երեք սովորողներ՝ Էմիլ Դանիելյանը, Ֆելիքս Մանուկյանը և Աշոտ Հովեյանը բարեհաջող կերպով պաշտպանեցին իրենց հետազոտական աշխատանքները, իսկ մնացած սովորողների հետ տարվեց լուրջ ու հսկայական աշխատանք, որը հնարավորություն կտա ևս մեկ մեծ խմբի աշխատանքները ներկայացնել ապրիլ ամսին։ 

Մարտ ամսվա ընթացքում բավականին բարեհաջող աշխատանք իրականացվեց հեռավար ուսուցման սովորողների հետ, որոնց թիվը այս ամիս հասնում էր 10-ի։ 

Մարտ ամսին հաջողված եմ համարում նաև «Սովորող-սովորեցնող» ուսուցման կազմակերպման ձևով «Թումանյանական աշխարհ» խաղի ստեղծումն ու իրականացումը։ Խաղը շարունական է և հնարավորություն կա այն ավելի ինքնուրույն կազմակերպման անցնելու: Բավականին տպավորիչ են խաղի արձագանքները, որոնք միասին ներկայացված են հետևյալ փաթեթում:

9-րդ դասարանցիների կարողությունների ներկայացման ստուգատեսին ներկայացել եմ «Ինտելեկտուալ խաղերի կազմակերպումը» նախագծով։ 

Ակտիվորեն մասնակցել եմ դասավանդողների գարնանային դպրոցի աշխատանքներին, որի մասին ներկայացրել եմ առանձին հաշվետվություն։ 

Չնայած եղանակային պայմանների դժվարություններին հնարավորություն եմ ունեցել կազմակերպել միանգամից երկու հատ եռօրյա ուսումնական ճամփորդությունը։ Գանանային արձակուրդների շաբաթվա սկզբում Լոռվա մարզում, իսկ շաբաթվա վերջին՝ Տավուշում։ 

Կարդալ ավելին

Եռօրյա ճամփորդության ամփոփում. դժվարություններ և նոր հնարավորություններ

 Ինչպես նշված էր նախագծում, այս եռօրյա ճամփորդության հիմնական իմաստն ու նպատակը հենց ուսումնական քայլքի միջոցով ճանապարհ անցնելն էր, բնության հետ անմիջական շփումն ու տեղանքի բացահայտումը: Սակայն բնությունը երբեմն որոշում է խմբագրել մեր նախապես կազմված ծրագրերը։
Մինչ Տավուշ հասնելը, մեր ուսումնական երթուղու առաջին և առանցքային կանգառներից մեկը Սևանա թերակղզին էր։ Այստեղ բնությունը և պատմությունը միահյուսվել էին՝ ստեղծելով իդեալական միջավայր բաց դասերի համար։
Սովորողները տեղում ներկայացրեցին Սևանա լճի բնապահպանական հիմնախնդիրները՝ ակտիվ քննարկում ծավալելով ջրի մակարդակի տատանումների , կենսաբազմազանության պահպանման և լճի էկոհամակարգին սպառնացող այլ մարտահրավերների շուրջ։ Բնապահպանական այս զրույցին անմիջապես հաջորդեց պատմամշակութային բաց դասը. մասնակիցները ներկայացրեցին Սևանա վանքի հարուստ պատմությունը՝ տեղում ծանոթանալով վանական համալիրի ճարտարապետությանն ու պատմական նշանակությանը։
Ըստ մեր նախնական երթուղու՝ պետք է իրականացնեինք քայլարշավ դեպի Գոշի լիճ։ Այնուամենայնիվ, նախորդող տեղումների պատճառով դեպի լիճ տանող ճանապարհը խիստ ցեխոտ էր ու գործնականում՝ անանցանելի, հատկապես մեծ խմբի համար։ Անվտանգության կանոններից ելնելով՝ ստիպված եղանք դիմել արագ իմպրովիզների և մշակել նոր պլան։

Որոշվեց անտառային քայլքը փոխարինել դիլիջանյան քաղաքային քայլքով։ Մեր նոր երթուղին սկսվեց Հին Դիլիջանի պատմական թաղամասից և շարունակվեց դեպի վեր՝ մինչև անտառամերձ ստորոտ։

Այս որոշումն արդարացրեց իրեն. հասնելով անտառի եզրին՝ մեզ առջև բացվեց Դիլիջանի քաղաքային համայնապատկերի հիանալի տեսարանը, որը թույլ տվեց սովորողներին վերևից ուսումնասիրել քաղաքի ռելիեֆն ու կառուցապատումը։

Այս ճամփորդությունը ևս մեկ անգամ ապացուցեց կարևոր մի ճշմարտություն. չնայած եղանակային բարդություններին ու անկանխատեսելի խոչընդոտներին՝ միշտ կարելի է և պետք է գտնել այլընտրանք։ Նախատեսված 8 կիլոմետրի փոխարեն մենք քայլեցինք 6 կիլոմետր, բայց փոխարենը սովորեցինք լինել ճկուն, հարմարվել փոփոխվող պայմաններին և բացահայտել գեղեցիկը այնտեղ, որտեղ չէինք պլանավորել:

Կարդալ ավելին

Դեպի Լոռվա մարզ ճամփորդության ամփոփում

 Ուսումնական ճամփորդության կազմակերպումը որպես խոստում 9-րդ դասարանցիներին տրվել էր դեռևս նոյեմբեր ամսին՝ ռազմամարզական ճամբարի ժամանակ, իսկ գարնանային արձակուրդները դրանք իրականացնելու լավագույն ժամանակն էր, գոնե առաջին հայացքից այդպես էր թվում։ Քանի որ ճամփորդությանը մասնակցում էին հիմնականում 9-րդ դասարանցիներ, ծրագիրը լիովին հարմարեցված էր աշխարհագրության դասընթացների ժամանակ սովորածը տեսնելուն։

Եվ իրոք ճամփորդությունը հագեցած էր աշխարհագրությամբ, քանի որ ուղեկցող դասավանդողները՝ Աննա Օհանյանը և Լուսինե Խաչատրյանը, ևս աշխարհագրության մասնագետներ էին։ Այս հանգամանքը ճամփորդությունը վերածեց նաև յուրահատուկ մասնագիտական փորձի փոխանակման հարթակի. կրթահամալիրում աշխարհագրություն դասավանդողների համար այն ծառայեց որպես ճամփորդությամբ ուսուցման մենթորության հրաշալի գործնական օրինակ:

Ճամփորդությունը ինքնանպատակ չէր, և դրան նախորդել էր լուրջ նախապատրաստական աշխատանք։ Աշխարհագրության դասընթացի շրջանակներում սովորողները մանրամասն ծանոթացել էին Հայաստանի բնակլիմայական պայմաններին և լանդշաֆտների վերընթաց գոտիականությանը: Այդ փոփոխություններն անձամբ նկատելը ճամփորդության առանցքային նպատակներից էր։

Քանի որ մասնակիցների մի մասը շուտով ներկայացնելու է քննական նախագծեր, մեր առջև դրված էին հետևյալ խնդիրները՝

• Նյութերի հավաքագրում քննական նախագծերի համար անմիջապես բնական միջավայրից։

• Էկոտուրիզմի զարգացման հնարավորությունների բացահայտում և գնահատում ՀՀ-ում:

• Հատուկ պահպանվող տարածքների ուսումնասիրություն։

• Բնական միջավայրում բաց դասերի կազմակերպում և տեսական գիտելիքների խորացում։

Կարելի է վստահորեն փաստել, որ ճամփորդությունն արդարացրեց բոլոր սպասելիքները: Սովորողներն ունեցան անմիջական հաղորդակցություն բնական միջավայրի հետ, տեղանքի հայրենագիտական ճանաչումը տեսականից վերածվեց գործնականի: Իսկ ամենակարևորը՝ հավաքագրվեց հարուստ նյութ (լուսանկարներ, տեսագրություններ, գործնական դիտարկումներ), որն առաջիկայում հիմք կհանդիսանա 9-րդ դասարանցիների պաշտպանելիք քննական նախագծերի համար։

Լոռին մեկ անգամ ևս ապացուցեց, որ այն անսպառ ռեսուրս է աշխարհագրական, բնապահպանական և հայրենագիտական բացահայտումների, ինչպես նաև ճամփորդությամբ ուսուցումն արդյունավետ կազմակերպելու համար: 

Կարդալ ավելին

Մանկավարժական ճամբարի ամփոփում

Գարնանային մանկավարժական ճամբարը բավականին արդյունավետ ընթացք ունեցավ։ Այս ճամբարին ներկայանում էի միանգամից երեք աշխատանքային ուղղությամբ

1.      Մասնկախմբի գործունեություն

2.      Դասավանդողների համար ինտելեկտուալ խաղերի կազմակերպում

3.      «Ինտելեկտուալ խաղերը ուսումնական դասապրոցեսում» սեմինարների շարքով։

 

Մասնախմբի գործունեությունը

Ուսումնական տարվա այս հատվածն ավանդաբար բավականին հագեցած է ստացվում մասնախմբի գործունեության տեսանկյունից, քանի որ կրթահամալիրի օրացույցի մեր բաժինը խիստ ծանրաբեռնված է։ Մանկավարժական ճամբարի այս օրերը բացառիկ հնարավորություն ստեղծեցին հստակեցումներ անելու և քննարկելու առաջիկա կարևորագույն անելիքները, որոնց թվում են՝ 9-րդ դասարանցիների քննական նախագծերի աշխատանքները, «Էկոտուր 2026»-ի նախագծերը, ինչպես նաև ամենամյա մայիսյան հավաքը։ Սեմինար պարապմունքներից մեկի ժամանակ մեզ միացավ նաև աշխարհագրության մասնագետ Գյումրիից. գործընկերոջ հետ մասնագիտական փորձի փոխանակումը չափազանց տեղին էր, օգտակար և նոր գաղափարների առիթ դարձավ։

Ինտելեկտուալ խաղեր ուսուցիչների համար

 Դասավանդողների համար կազմակերպված ինտելեկտուալ խաղերին, որոնք անցկացվեցին Մարմարյա սրահում, մասնակցելու հայտ էր ներկայացրել մոտ 30 ուսուցիչ՝ մեծամասամբ այլ կրթական հաստատություններից։ Մասնակիցներն ըստ իրենց ցանկության բաժանվեցին վեց հոգուց բաղկացած թիմերի և ամբողջությամբ ընկղմվեցին մտավոր պայքարի և հաճելի ժամանցի մեջ։ Խաղ-մրցույթների հիմքում դրված էին ոչ թե զուտ հանրագիտարանային գիտելիքներ պահանջող հարցեր, այլ այնպիսիք, որոնք զարգացնում են թիմային ճկուն միտքն ու տրամաբանությունը։ Թեև ճամբարի երրորդ օրը մասնակիցների կազմը որոշակիորեն փոխվել էր, միևնույն է, շարունակում էին գերակշռել այլ դպրոցների դասավանդողները։ Որպես կազմակերպիչ՝ ինձ համար առանձնահատուկ կարևոր էին մասնակիցների դիտարկումներն ու կարծիքները, որոնք անպայման հաշվի կառնենք խաղերն էլ ավելի կատարելագործելու համար։

«Քրոնոս» ակումբի նորարարությունները և սեմինարների արդյունքները

Վերջին մեկ տարվա ընթացքում «Քրոնոս» գիտակների ակումբը, ինտելեկտուալ խաղերի ավանդական կազմակերպումից զատ, լուրջ քայլեր է ձեռնարկում կրթության որակի բարելավման և դասապրոցեսն ավելի հետաքրքիր դարձնելու ուղղությամբ։ Այս ուսումնական տարվա ընթացքում մեզ հաջողվել է մշակել և թվայնացնել մի շարք նոր խաղային մոդելներ՝ ինչպես դասական «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ», այնպես էլ «Մենամարտ» կամ «Սեփական խաղ» ձևաչափերը։ Հատկանշական է և կարևոր շեշտել, որ մեր ակումբի կողմից ներկայացված խաղային այս ձևաչափերն ունիվերսալ են և հաջողությամբ կարող են կիրառվել բոլոր առարկաների դասավանդման ընթացքում։ Հենց այս թվային գործիքների գործնական կիրառմանն էին նվիրված ճամբարային սեմինարները, որոնց ընթացքում ուսուցիչներն անձամբ ծանոթացան ու փորձարկեցին այդ մոդելները։ Քանի որ ներկայացված խաղային ձևաչափերը բավականին բազմազան էին, իսկ մասնակից դասավանդողները ներկայացնում էին տարբեր մասնագիտություններ, կարծում եմ՝ յուրաքանչյուրը գտավ այն մոդելը, որն առավել արդյունավետ և կիրառելի կլինի հենց իր դասավանդած առարկայի շրջանակներում։

 

 

Կարդալ ավելին

«Հայաստանն առանց վարդագույն ակնոցի»-Նախագիծ

 

Մարդկանց աչքը հաճախ «սովորում է» շրջակա միջավայրի թերություններին՝ դադարելով նկատել աղբը, կեղտաջրերը կամ հատված ծառերը։ Սովորողները, զինված տեսախցիկներով և էկոլոգիական գիտելիքով, դառնում են Հայաստանի «աչքերը»՝ վերհանելով այն, ինչը սովորաբար մնում է մարդկանց տեսադաշտից դուրս կամ ուղղակի անտեսվում է։

Նախագծի նպատակները

·         Զարգացնել սովորողների դիտողականությունը և խնդիրներն արձանագրելու ունակությունը։

·         Իրականացնել Երևանի տարբեր վայրերի տեսողական և փաստագրական աուդիտ

·         Խթանել սովորողների մասնակցությունը համայնքային խնդիրների վերհանմանը՝ դարձնելով նրանց ակտիվ քաղաքացիներ։

 

Նախագծի ընթացքը

Սովորողը քաղաքում շրջելիս ֆիքսում է էկոլոգիական խնդիրը` նշելով կատարված նկարի տեղանքը և տալով փոքրիկ բացատրություն։ Արդեն պատրաստի նկարը ուղարկվում է համակարգող սովորողին, ով արխիվացնում է դասակարգում է նկարները։ Արդեն հավաքված նկարների բազան ներկայացվում է հանրությանը՝ բաց ցուցադրության տեսքով։

 

Ակնկալվող արդյունքներ․

  «Էկոտուր 2026»-ի շրջանակներում կազմակերպվող ցուցահանդես, որտեղ ներկայացված կլինեն քաղաքի «չերևացող» անկյունները։ Հայստանի խնդրահարույց կետերի տեսողական հավաքածու։ Հանրության և պատկան մարմինների ուշադրության կենտրոնացում երևանյան խնդիրներին։ Սովորողների կողմից կատարվող հանրօգուտ աշխատանք, որը սովորողին պասիվ սովորողի կդրդի դառնալ ակտիվ ու պատասխանատու քաղաքացի՝ առանձին դեպքերում մղելով խնդիրների լուծմանը։

Կարդալ ավելին