2026/06/27

Աշխարհագրություն 8


 

1. Դասընթացի նպատակները

·         Ռեգիոնալ մտածողության ձևավորում. Սովորեցնել աշխարհի տարածաշրջանների համալիր աշխարհագրական վերլուծությունը (դիրք, բնություն, բնակչություն, տնտեսություն)՝ որպես փոխկապակցված միասնական համակարգ։

·         Երկրների համեմատական վերլուծություն. Զարգացնել տարբեր սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական համակարգեր ունեցող առաջատար պետությունների զարգացման մոդելները համեմատելու հմտություններ:

·         Աշխարհաքաղաքական և հարևանության գիտակցում. Խորությամբ ուսումնասիրել Հարավարևմտյան Ասիայի և ՀՀ հարևան երկրների տնտեսաշխարհագրական պատկերը՝ հասկանալու համար դրանց աշխարհաքաղաքական ազդեցությունը Հայաստանի վրա:

·         Ժամանակակից մեդիագործիքների կիրառում կյանքում. Զարգացնել սովորողների՝ արդի տեղեկատվական-հաղորդակցական տեխնոլոգիաներից և մեդիաաղբյուրներից առօրյա կյանքում հմտորեն օգտվելու կարողունակությունը՝ դրանց միջոցով իրականացնելով տարբեր տարածաշրջանների ու երկրների վերաբերյալ աշխարհագրական տվյալների հավաքագրում և թվային թեմատիկ քարտեզների ճշգրիտ ընթերցում ու վերլուծություն։

2. Դասընթացի խնդիրները

·         Ռեգիոնալ-տարածական կարողունակությունների զարգացում. Սովորողների մոտ ձևավորել 7-րդ դասարանում ստացած տեսական գիտելիքները (բնակչություն, տնտեսության ճյուղեր) կոնկրետ տարածաշրջանների և երկրների համալիր բնութագրման համար կիրառելու հմտություններ:

·         Գիտական և հետազոտական հմտությունների խթանում. Զարգացնել տարբեր երկրների բնական ռեսուրսների ներուժի, ժողովրդագրական իրավիճակի և տնտեսական մասնագիտացման ճյուղերի միջև առկա պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու, վերլուծելու և համեմատական վերլուծություններ անելու կարողությունը:

·         Տեղեկատվական և մեդիագրագիտության ձևավորում. Սովորեցնել տարաբնույթ տեղեկատվական աղբյուրներից (թեմատիկ քարտեզներ, վիճակագրական տեղեկագրեր, էլեկտրոնային տվյալների բազաներ) անհրաժեշտ ռեգիոնալ տեղեկատվությունը քաղելու և համադրելու մեթոդները:

·         Համակարգային մտածողության զարգացում. Նպաստել աշխարհի բազմազանության և ամբողջականության ընկալմանը՝ դիտարկելով տարբեր երկրներն ու տարածաշրջանները որպես համաշխարհային տնտեսության և աշխատանքի միջազգային բաժանման փոխկապակցված բաղադրիչներ:

3. Դասընթացի ակնկալվող վերջնարդյունքները

Դասընթացի ավարտին սովորողը պետք է կարողանա՝

1.      Համեմատել աշխարհի խոշոր տարածաշրջանների բնական ռեսուրսների ներուժը, դեմոգրաֆիական պատկերը և մասնագիտացման ճյուղերը:

2.      Աշխարհագրական քարտեզի վրա տեղորոշել և ճանաչել բոլոր ուսումնասիրվող երկրները, դրանց մայրաքաղաքները, խոշորագույն քաղաքներն ու արդյունաբերական շրջանները:

3.      Վերլուծել ՀՀ հարևան երկրների (Վրաստան, Իրան, Թուրքիա, Ադրբեջան) տնտեսական և քաղաքական միտումները:

4.      Հավաքագրել տվյալներ և օգտագործել ժամանակակից տեղեկատվական հարթակները առանձին երկրների աշխարհագրական բնութագրերը վերլուծելիս:

4. Բովանդակություն (Թեմատիկ պլանավորում)

ԹԵՄԱ 1. ԵՎՐՈՊԱ ՄԱԿՐՈՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ

·         Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմաններն ու ռեսուրսները:

·         Եվրոպայի բնակչությունը և տնտեսության ընդհանուր պատկերը։

·         Արևմտյան Եվրոպա. Գերմանիա, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա: Հյուսիսային և Հարավային Եվրոպայի երկրների համառոտ ակնարկ:

·         Արևելյան Եվրոպա. Ռուսաստանի Դաշնություն (աշխարհագրական դիրքը, բնական հարստությունները, բնակչությունը, տնտեսության հիմնական ճյուղերը):

ԹԵՄԱ 2. ԱՍԻԱ ՄԱԿՐՈՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆ

·         Ասիայի ընդհանուր աշխարհագրական բնութագիրը. բնական պայմանները և ռեսուրսները:

·         Ասիայի բնակչության բազմազանությունը, տեղաբաշխումը և կրոնական կենտրոնները։

·         Արևելյան և Հարավային Ասիա. Չինաստան, Ճապոնիա, Հնդկաստան (ժողովրդագրական պատկերը և տնտեսական կառուցվածքը)։

·         Հարավարևմտյան Ասիա և ՀՀ հարևան երկրներ. Տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական և տնտեսաշխարհագրական դիրքը:

·         Վրաստանի, Իրանի Իսլամական Հանրապետության, Թուրքիայի և Ադրբեջանի տնտեսաշխարհագրական բնութագիրը:

ԹԵՄԱ 3. ԱՄԵՐԻԿԱ (ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ԵՎ ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ)

·         Ամերիկա աշխարհամասի բնության և բնակչության ձևավորման պատմական առանձնահատկությունները։

·         Հյուսիսային Ամերիկա. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ (ԱՄՆ)` որպես համաշխարհային տնտեսության առաջատար: Կանադա:

·         Լատինական Ամերիկա. Տարածաշրջանի ընդհանուր տնտեսաշխարհագրական բնութագիրը: Բրազիլիա:

ԹԵՄԱ 4. ԱՖՐԻԿԱ, ԱՎՍՏՐԱԼԻԱ ՈՒ ՕՎԿԻԱՆԻԱ

·         Աֆրիկա մայրցամաքի բնական ռեսուրսները, բնակչությունը և տնտեսական հետամնացության պատճառները:

·         Եգիպտոս և Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն (ՀԱՀ)։

·         Ավստրալիա և Օվկիանիա. Ավստրալական Միության յուրահատուկ բնությունը, բնակչությունը, տնտեսության առաջատար ճյուղերը:

Աշխարհագրություն 7


 

1. Դասընթացի նպատակները

·         Տարածական-քարտեզագրական մտածողության զարգացում. Ուսուցանել աշխարհագրական տարածության ընկալումը, տեղանքում կողմնորոշման, մասշտաբի կիրառման և քարտեզների ընթերցման մեթոդները:

·         Բնական միջավայրի ամբողջականության ընկալում. Սովորողների մոտ ձևավորել պատկերացումներ Երկրի աշխարհագրական թաղանթի, դրա ոլորտների (լիթոսֆերա, մթնոլորտ) փոխազդեցության և բնական զոնաների ձևավորման օրինաչափությունների մասին:

·         Սոցիալ-տնտեսական համակարգերի տեսական հիմքերի ստեղծում. Ծանոթացնել աշխարհի քաղաքական քարտեզի ձևավորման, ժողովրդագրական գործընթացների (բնակչության դինամիկա, միգրացիա) և համաշխարհային տնտեսության կառուցվածքի հիմնարար օրինաչափություններին:

·         Ժամանակակից մեդիագործիքների կիրառում կյանքում. Զարգացնել սովորողների՝ արդի տեղեկատվական-հաղորդակցական տեխնոլոգիաներից և մեդիագործիքներից առօրյա կյանքում հմտորեն օգտվելու կարողունակությունը՝ դրանց միջոցով իրականացնելով աշխարհագրական տվյալների հավաքագրում, սեփական պարզ քարտեզների կազմում և տարատեսակ թվային քարտեզների ճշգրիտ ընթերցում ու վերլուծություն։

2. Դասընթացի խնդիրները

·         Քարտեզագրական և տարածական կարողունակությունների զարգացում. Սովորողների մոտ ձևավորել աշխարհագրական աստիճանացանցի, մասշտաբի և պայմանական նշանների միջոցով տարածությունը մոդելավորելու, տեղանքում կողմնորոշվելու և պարզ հատակագծեր կազմելու գործնական հմտություններ:

·         Գիտական և հետազոտական հմտությունների խթանում. Զարգացնել բնական (երկրակեղևի շարժումներ, կլիմայաստեղծ գործոններ) և հասարակական (դեմոգրաֆիական շարժեր, տնտեսության տեղաբաշխում) երևույթների միջև առկա պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու, վերլուծելու և կանխատեսումներ անելու կարողությունը:

·         Տեղեկատվական և մեդիագրագիտության ձևավորում. Սովորեցնել տարաբնույթ աշխարհագրական աղբյուրներից (թեմատիկ քարտեզներ, վիճակագրական տեղեկագրեր, էլեկտրոնային տվյալների բազաներ) անհրաժեշտ տեղեկատվությունը քաղելու, մշակելու, աղյուսակների, գրաֆիկների ու կլիմայագրերի տեսքով արտապատկերելու մեթոդները:

·         Էկոլոգիական մշակույթի և պատասխանատվության սերմանում. Օգնել սովորողներին գիտակցել բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը աշխարհագրական թաղանթի վրա և էկոլոգիապես անվտանգ վարքագծի կարևորությունը:

·         Համակարգային մտածողության զարգացում. Նպաստել աշխարհի միասնական պատկերի ընկալմանը՝ դիտարկելով բնությունն ու հասարակությունը որպես մեկ ընդհանուր, փոխկապակցված, մշտապես փոփոխվող և զարգացող համակարգ:

3. Ակնկալվող վերջնարդյունքները

Դասընթացի ավարտին սովորողը պետք է կարողանա՝

1.      Կիրառել մասշտաբը, պայմանական նշաններն ու կոորդինատային համակարգը ավանդական և թվային աշխարհագրական քարտեզներում:

2.      Բացատրել լիթոսֆերային սալերի տեկտոնական շարժումների, մթնոլորտային շրջանառության և կլիմայի ձևավորման մեխանիզմները:

3.      Վերլուծել բնակչության վերարտադրության, միգրացիոն հոսքերի և ուրբանիզացման դրական ու բացասական հետևանքները:

4.      Գնահատել տարբեր տարածաշրջանների ռեսուրսապահովվածությունը և դրանց տնտեսական նշանակությունը:

5.      Հավաքագրել տվյալներ, կազմել պարզ քարտեզագրական սխեմաներ և օգտագործել ժամանակակից տեղեկատվական հարթակները առօրյա խնդիրներ լուծելիս:

4. Բովանդակություն (Թեմատիկ պլանավորում)

ԹԵՄԱ 1. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶ

·         Աշխարհագրության ուսումնասիրության օբյեկտը և առարկան:

·         Տեղանքի հատակագիծ և մասշտաբ:

·         Գործնական աշխատանք 1. Տեղանքի պարզ հատակագծի կազմում և կողմնորոշում:

·         Աշխարհագրական քարտեզների դասակարգումը, աստիճանացանց, կոորդինատներ:

·         Քարտեզագրական պրոյեկցիաներ և պայմանական նշաններ:

·         Գործնական աշխատանք 2. Քարտեզագրական պատկերման եղանակներ:

ԹԵՄԱ 2. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ԹԱՂԱՆԹ ԵՎ ԵՐԿՐԻ ՄԱԿԵՐԵՎՈՒՅԹԸ

·         Աշխարհագրական թաղանթի կառուցվածքն ու հատկանիշները:

·         Երկրակեղևի կառուցվածքը, սալերի շարժումը և երկրաբանական դարաշրջանները:

·         Մայրցամաքներ, պլատֆորմներ, գեոսինկլինալներ:

·         Երկրի մակերևույթի մարդածին փոփոխությունները:

·         Համաշխարհային օվկիանոսի հատակի ռելիեֆը, ջրի ջերմաստիճանն ու աղիությունը, ջրի շարժումը:

ԹԵՄԱ 3. ԵՂԱՆԱԿ ԵՎ ԿԼԻՄԱ

·         Եղանակ և եղանակաստեղծ տարրեր (ջերմաստիճան, մթնոլորտային ճնշում, քամիներ, խոնավություն և տեղումներ)։

·         Կլիմայաստեղծ գործոններ և կլիմայի հիմնական տիպեր:

·         Երկրի տարեկան պտույտը և կլիմայական եղանակների առաջացումը:

·         Մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառություն (օդային զանգվածներ), կլիմայական գոտիներ և մարզեր:

·         Բնատարածքային համալիրներ, հորիզոնական և վերընթաց գոտիականություն, բնական զոնաներ:

ԹԵՄԱ 4. ԱՇԽԱՐՀԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԲԱԺԱՆՈՒՄԸ

·         Քաղաքական քարտեզ և աշխարհի քաղաքական բաժանում:

·         Պետական տարածք, պետական սահման, պետության տարածքի ձևը:

·         Պետությունների խմբավորումն ու դասակարգումը:

ԹԵՄԱ 5. ԱՇԽԱՐՀԻ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

·         Բնակչության թիվը, շարժը և վերարտադրությունը (ժողովրդագրական քաղաքականություն):

·         Բնակչության տեղաբաշխումը և միգրացիաները:

·         Բնակչության կազմը (սեռատարիքային կառուցվածք, աշխատանքային ռեսուրսներ, ռասայական, էթնիկական և կրոնական կազմ):

·         Տարաբնակեցում (քաղաքային և գյուղական բնակավայրեր, ուրբանիզացում)։

ԹԵՄԱ 6. ԲՆԱԿԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐ ԵՎ ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐ

·         Բնական պայմաններ և ռեսուրսներ. դասակարգումն ու ռեսուրսապահովվածությունը:

·         Աշխարհի բնական ռեսուրսների հիմնական խմբերը և դրանց տեղաբաշխումը:

ԹԵՄԱ 7. ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

·         Ազգային տնտեսություն և աշխատանքի միջազգային աշխարհագրական բաժանում:

·         Համաշխարհային տնտեսություն. արդյունաբերության ընդհանուր բնութագիրն ու տեղաբաշխումը:

·         Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերություն, մետաղաձուլություն, մեքենաշինություն, քիմիական, թեթև և սննդի արդյունաբերություն:

·         Գյուղատնտեսության ընդհանուր բնութագիրը (բուսաբուծություն, անասնապահություն, ձկնորսություն, անտառային տնտեսություն):

·         Տրանսպորտ և կապ, միջազգային տրանսպորտային գլխավոր ուղիները:

·         Ոչ արտադրական ոլորտ (սպասարկում) և միջազգային տնտեսական հարաբերություններ


Աշխարհագրություն: Ծրագիր




Ընտրությամբ դասընթաց 

2026/06/25

Հաշվետվություն-հունիս


 Հունիս ամսվա սկիզբը համընկավ ուսումնական չորրորդ շրջանի հետ, որի արդյունքում կրկին հանդիպեցին դեռևս ձմեռային ճամբարից հայտնի սովորողների կազմի և սիրով շարունակեցինք պահպանել 
աշխատանքային այն մոտեցումները, որոնք մեզ արդեն ծանոթ էին։ Իսկ ուսումնական Չորրորդ շրջանը ավարտեցինք եռօրյա ճամբարով։
Այս ընթացքում նաև ունեցանք ջոկատային-հայրենագիտական աշխատանք Օսլոյի Գիմնազիայի սովորողների հետ Գեղարքունիքի մարզում։
Հունիս ամիսը աչքի ընկավ նաև մեծ քանակությամբ հետազոտական աշխատանքների պաշտպանությամբ։

  1. Ռափյան Արման - 10-րդ դասարան, «Իրաքյան նավթի անեծքը»
  2. Մամիկոնյան Գրիգոր-11-րդ դասարան, «Բարզիլիա. Հավերժ ապագայի երկիրը»
  3. Գեժոյան Լևոն-11-րդ դասարան,« Ծխախոտ, անառողջ բիզնեսի հաջողությունը»
  4. Վահե Ղալեչյան-11-րդ դասարան, «Ալկոհոլ Անառողջ բիզնեսի հաջողությունը»
  5. Արեն Կարսեցյան-11-րդ դասարան, «Ճապոնիա Գլխապտույտ հաջողությունից մինչև անկում» 
  6. Միլենա Բրուտյան-11-րդ դասարան,  «Էկոմարկետինգ»
  7. Չամսարյան Ավետ-11-րդ դասարան, «Ինտելեկտուալ խաղերը կրթահամալիրում»

Եռօրյա ուսումնական ճամբարի ամփոփում


 



Ուսումնական չորրորդ շրջանը ամփոփելու լավագույն միջոցը այն միասնական եռօրյա ճամբարով ամփոփելն է։ Դե քանի որ արդեն կա ավանդույթ ուստի այն խախտելը ընդունելի չէր լինի։ Վերջին տաս տարում չեմ հիշում ճամբար, որը այսքան տարատարիք լիներ։
Այս անգամ որպես կեցության վայր ընտրվել էր Արատեսի ներքևի, կամ հարավային հատվածը՝ ներառելով Պանդոկն ու Սիրո տնակը։ Այս մեկ տարվա ընթացքում կուտակած փորձը հուշում է, որ սովորողների տարբեր խմբեր իրենց ավ են դրսևորում տարբեր ձևաչափի խաղերում, ուստի դժվար է ասել, թե ամբողջ տարվա կտրվածքով ովքեր են լավագույնները։ Այս մշտական հարցը հասկանալու համար կա հետաքրքիր մտահղացում՝ համակցել բոլոր ձևաչափերը մեկ մրցաշարի տակ, որևէ այս անգամ փորձարկվեց Արատեսում։
Արդյունքները բավականին հետաքրիր էին, քանի որ ինչպես և կանխատեսում էր յուրաքանչյուր ձևաչափում խիստ տարբեր արդյունքներ էին գրանցվում։
Ճամբարային գործունեության ընթացքում նաև կարողացանք նոր, դեռևս խաղացանկում չգրանցված խաղային ձևաչափ էլ փորձարկել։
Բացի մեր խմբից Արատեսը նույն ժամանակահատվածում հյուրընկալել էր Հարավային դպորցի սովորողներին, որոն հետ համատեղ ժամերգություն անցկացրեցինք Արատեսի հայտնի վանքում։
Սովորողների ջանքերով Արատեսում կազմակերպվեց նաև թիմային քվեստ խաղ, որի ժամանակ ամբողջ Արատեսի ու նրա հարակից տարածքում թաքնված 12 հուշումներով վայրերը գտնելու համար սովորողներից պահանջվեց մոտ երեք ժամ։ Քվեստային խաղերը  ռազմամարզական ճամբարների ու ինտելեկտուալ խաղերի հետաքրքիր համադրում են, որոնք կարող են հաջողությամբ ներդրել հետագա ճամբարներում։

Ուսումնական չորրորդ շրջանի ամփոփում


 

Ուսումնական չորրորդ շրջանը, որը ըստ կրթահամալիրի օրացույցի  ճամբարային է, այս անգամ տևեց երեք շաբաթ։ Քանի որ ճամբարի մասնակիցներ հետ հասցրել էին աշխատել ձմեռային ճամբարի ընթացքում ուստի և ճամբարային օրակարգը և գործունեությունը բավականին հեշտ էր առանձնացնել։

Բավականին հաջող ստացվեց նոր խաղային մշակված ձևաչափերի փորձարկումը, որոնք արդեն 2026-2027 ուսումնական տարվանից կմտնեն «Քրոնոս» գիտակների ակումբը օրացույց։
Ինչպես նախատեսված էր հունիսի 4-ին տեղի ունեցավ «Քրոնոս» գիտակների ակումբի մեկամյա գործունեության ամփոփումը, որի ընթացքում նաև ներկայանան տարբեր նախաձեռնություններում ու նախագծերում մասնակցություն ունեցած սովորողները։ Այս կլոր սեղանը նաև ընդգծեց նաև հաջորդ ուսումնական տարում:
ճամբարային գործունեության ընթացքում տեղի ունեցավ նաև «Էկոտուր» 2026-ի պաշտոնական փակումը, որին մասնակցեցինք ողջ ջոկատով։
Ճամբարային գործունեության ընթացքում Մեր ջոկատը իր մասնակցությունը ունեցավ նաև Օսլոյի Գիմանզիայի սովորողների ընդունելության գործում։ Հատուկ Հյուրերի համար կազմեցինք «Հրաշալի քսանյակ» խաղային ձևաչափով ինտելեկտուալ խաղը, որը անցավ շատ հետաքրքիր ու դինամիկ միջավայրում, իսկ հունիսի երեքին մեկ ամբողջ օր ջոկատի սովորողների  և նորվեգացի հյուրերի հետ անց կացրեցինք Գեղարքունիքի մարզում։
Ուսումնական չորրորդ շրջանում տեղի ունեցավ նաև սովորողների անհատական մրցաշարը, որին այս անգամ մի փոքր պասիվ էր սովորողների մասնակցությունը փոքր ինչ պասիվ էր։ Սակայն մոտ 15 սովորողների միջև տեղի ունեցած մրցաշարում այս անգամ հաղթող ճանաչվեց Ռոբերտ Աթայանը։

Ուսումնական չորրորդ շրջանում տեղի ունեցավ նաև երկար սպասված «Հրաշալի քսանյակ» թիմային ինտելեկտուալ մրցաշարը։ Այս անգամ թիմերը մրցում էին Շվեցարական լիգայի սկզբունքով, որտեղ յուրաքանչյուր միավոր կարող էր ճակատագրական լիներ։ 9 թիմերի մեջ ընթացող համառ պայքարի արդյունքում այս անգամ էլ հաղթողների շարքում կար Ռոբերտ Աթայանը, ով հաղթանակը տարավ իր թիմակիցներ Արեն Կարսեցյանի և Վահե Ղալեչյանի հետ։

Ուսումնական չորրորդ շրջանը արդեն ձեռք բերված ավանդույթի համաձայն ավարտեցինք եռօրյա ճամբարով՝ այս անգամ Արատեսում։

2026/06/21

Հետազոտական աշխատանքի առաջակվող թեմաներ

  1. Նիդերլանդներ - Բնությանը հաղթողները
  2. Հոլանդական հիվանդություն
  3. Սաուդյան Արաբիա- Նավթային թագավորություն
  4. Նորվեգիա-Բարեկեցության հասնելու բանաձևը
  5. Նիգերիա-Աֆրիկայի անվերջ հոսող արյունը
  6. Կանադա - Միգրանտների երազանքը
  7. Կլիմայի գլոբալ փոփոխության հետևանքները Հայաստանում
  8. Մեծ Բրիտանիա-Թագավորություն առանց կայսրության
  9. Կոստա Ռիկա-Խաղաղության խորհրդանիշը
  10. Ֆրանսիա-ժողովրդագրական խնդրի լուծման հետքերով
  11. Իտալիա-ներքին տարբերությունների երկիր
  12. Արհեստական սարքված պետություններ
  13. Հնդկաստան-Գաղութից մինչև առաջատար տերություն
  14. ՌԴ - հնարավորությունները չօգտագործած երկիր
  15. Աֆղանստան – Կայսրությունների գերեզմանը
  16. Շաքար-Քաղցր թույնի հաջողության գաղտնիքը
  17. Նոր նավթը
  18. Մարքեթինգ հայկական ձևով
  19. ԽՍՀՄ-ի մոռացված տեխնոլոգիաները
  20. Ռուդոլֆ Չելլենի «Գեոպոլիտիկան» և ժամանակակից դրսևորումները
  21. «Ջրային պատերազմներ. Ապագայի աշխարհաքաղաքական բախումների հիմնական պատճառը»
  22. Սինգապուր-պետություն առանց տարածքի
  23.  Հայաստանի հանքարդյունաբերությունը. Տնտեսական օգուտ, թե՞ էկոլոգիական պարտք ապագա սերունդներին
  24. «Արալյան ծովի դասերը. Ինչպե՞ս մարդը կործանեց մի ամբողջ էկոհամակարգ»
  25. Անապատացման սպառնալիքը Հայաստանում
  26. Ավստրալիա. Կրակով մկրտված մայրցամաքը
  27. Իսրայել. Անապատում ջուր ստեղծողները
  28. Ղազախստան –Փորձադաշտից մինչև ամենամեծ տնտեսական աճ
  29. Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն. Կոբալտի արյունոտ էկոլոգիան
  30. Լեհաստան. Եվրոպայի նոր ռազմական բռունցքը և արևելյան վահանը
  31. Հարավային Կորեա. Չեբոլների տնտեսություն. Երբ կորպորացիաները կառավարում են պետությունը
  32. Հռոմեական կայսրության անկման էկոլոգիական պատճառները
  33. Արյունոտ ալմաստներ
  34. Լիբերիա. Ամերիկյան երազանքի աֆրիկյան մղձավանջը
  35. Ավոկադոյի արյունոտ բիզնեսը. Մեքսիկական կարտելների նոր ոսկին
  36.  Ժողովրդագրության ժամանակակից խնդիրները
  37. Գերմանիա – Եվրոպայի լոկոմոտիվը
  38. Չինաստան-Ծերացող վիշապը
  39. Շվեյցարիա – Չեզոքության գինը 
  40. Կումբա- Անզատության կղզին
  41. Ուղեղների արտահոսք - Զարգացող երկրների ինտելեկտուալ սնանկացումը
  42. Շոկոլադի դառը համը-ստրկացնող համաշխարհային բիզնեսը
  43. Ուկրաինա. 21-րդ դարի հրաձգարանը և նոր աշխարհակարգի ծնունդը
  44. Աֆրիկյան Սահել. Անվտանգության վակուում և ռուս-ֆրանսիական ազդեցության ճակատամարտը ջունգլիներում
  45. Երրորդ համաշխարհային պատերազմը-Աշխարհակործան աղետի ուրվականը-Համատեղությամբ Սամվել Թամազյանի հետ։