2026/08/21

Մեկօրյա ուսումնահայրենագիտական ճամփորդության նախագիծ

Ճամփորդության նպատակները

  • Բացահայտել Արագածոտնի մարզի պատմամշակութային վայրերը

  • Ճամփորդությամբ ուսուցման կազմակերպում

Հայագիտական կանգառներ

  • Կոշի ամրոց

  • Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի

  • Աղձքի դամբարան

  • Օհանավանք

  • Սաղմոսավանք

  • Աշտարակի եկեղեցիներ (Կարմրավոր, Սպիտակավոր, Ծիրանավոր)


Ճանապարհորդության ընթացքն ու կանգառները

1. Կոշի ամրոց և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի

Ճամփորդության առաջին կանգառը կլինի Կոշ գյուղում, որտեղից կքայլենք դեպի Կոշի ամրոցը։ Ըստ պատմական տարբեր բացատրությունների՝ այն ունի տարբեր անուններ ու ծագումնաբանություն, բայց ամենակարևորն այն է, որ ամրոցից հիանալի տեսարան է բացվում դեպի Արարատյան դաշտ, Հայկական Պար լեռնաշղթա և Մեծամորի ԱԷԿ։ Կոշ գյուղից մի փոքր դեպի հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին՝ անմիջապես ժայռերին հենված։

2. Աղձքի դամբարան

Երկրորդ կանգառը Աղձքի դամբարանն է։ Արշակունյաց թագավորների դամբարանը IV դարի եզակի պատմամշակութային հուշարձան է։ Ըստ պատմիչների՝ երբ պարսից Շապուհ II արքան գերեվարում է հայոց թագավորների ոսկորները, Վասակ Մամիկոնյանն ազատագրում է դրանք և ամփոփում Աղձք գյուղում, քանի որ, ըստ հավատալիքի, թագավորների ոսկորների հետ էր կապված երկրի ուժն ու հզորությունը։

3. Օհանավանք

Քասաղ գետի կիրճի եզրին վեր խոյացող Օհանավանքը V-XIII դարերի վանական համալիր է։ Այն միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր, մշակութային և գրչության խոշոր կենտրոններից է եղել, որտեղ գրվել ու ընդօրինակվել են բազմաթիվ արժեքավոր ձեռագրեր։

4. Սաղմոսավանք

Օհանավանքից մի փոքր հյուսիս գտնվում է Սաղմոսավանքը, որը կառուցվել է XIII դարում Վաչուտյան իշխանների կողմից։ Վանքը հայտնի է եղել իր հարուստ ձեռագրատնով և սաղմոսների երգեցողությամբ․ ըստ ավանդության՝ այստեղ հնչող սաղմոսների պատճառով էլ վանքը ստացել է իր անունը։ Սաղմոսավանքի բակից նույնպես բացվում է հիանալի տեսարան դեպի Քասաղի խոր կիրճը։

5. Աշտարակի եկեղեցիներ (Կարմրավոր, Սպիտակավոր, Ծիրանավոր)

Վերջում կայցելենք Աշտարակ քաղաքում գտնվող պատմական եկեղեցիները։ Ըստ ժողովրդական ավանդազրույցի՝ երեք քույրեր սիրահարվում են Սարգիս անունով մի երիտասարդի և որոշում են զոհվել․ ծիրանագույն, կարմիր և սպիտակ զգեստներ հագած քույրերը նետվում են Քասաղի կիրճը, իսկ նրանց հիշատակին կառուցվում են այս եկեղեցիները։

Ճամփորդության մասնակցության տրանսպորտային արժեքը՝ 2000-2500 դրամ՝ կախված սովորողների թվից։
Սնունդը՝ սովորողների անհատական միջոցներով։ 
Մեկնումը սպետմբերի 1-ին ժամը ՝9։30 մայր դպրոցից, վերադարձը մինչև 16։30։ 

2026/08/02

Ռազմամարզական Ճամբարի նախագիծ 9-րդ հերթափոխ


 

  Մեկնում՝ Օգոստոսի 13-ին, ժամը՝ 07:00, Մայր դպրոցի բակից 

Վերադարձ՝ Օգոստոսի 16-ին, ժամը՝ մինչև 20:00, Մայր դպրոցի բակ 
Մասնակիցներ՝
հետազոտական վարժարանի 10-12-րդ դասարանների ճամբարականներ 
Ճամբարի պատասխանատուներ՝
Էմանուել Ագջոյան, Մարիամ Առուշանյան,  

Ռազմամարզական գործունեության հրահանգիչ՝ Ռոբերտ խաչատրյան 

Խոհարարը՝ 

Երթուղին՝ 

·         Մեկնում՝Երևան /Մայր դպրոցի բակ/-Սևան-Հայրավանք-Նորատուս-Մարտունի-Գեղհովիտ-Վարդենյանց լեռնանցք-Շատին-Եղեգիս-Հերմոն-Արատես 

·         Վերադարձ՝Արատես-Հերմոն-Եղեգիս-Շատին-Հորս-Գետափ-Արենի-Զանգակատուն-Երասխ-Արտաշատ-Երևան /Մայր դպրոցի բակ/ 

Ճամբարի ուղղություններ՝ 

·         Ռազմամարզական պարապմունքներ, ըստ կարգի 

·         Հայրենագիտություն՝ Բերդկունք, Հայրավանք, Շատինի դիտավայր  

·         Քայլարշավ հետևյալ երթուղիներով՝ Արատեսում՝ դեպի հյուսիսային /գետանցից ուղիղ մինչև ժայռեր, գետանցից ձախ՝ դեպի դաշտեր, հյուսիսային տնակից դեպի աջ՝ ձորամիջյան քայլք դեպի Արատեսի վանք, այնուհետև Խաչոց ձոր, ապա՝ ժայռի աղբյուր/ 

·         Լող Արատես գետում /հյուսիսային քայլքի ժամանակ, Խաչոց ձորում և ժայռի աղբյուրի հատվածում/ 

·         Երեկոյան խարույկ 

·         Շրջակա միջավայրի բարեկարգում, ամենօրյա խնամք՝ Արատեսի տնտեսվար Խաչիկ Էյնաթյանի առաջադրանքով 

Հայրենագիտական կանգառներ 

·         Ջրաբերի ավազահանքեր 
·         Բերդկունք 
·         Հայրավանք 
·         Սուրբ Հովհաննես մատուռ 
·         Վարդենյաց լեռնանցք՝ Օրբելյանների քարավանատուն 
·         Շատինի դիտավայր 
·         Արատեսի դպրական կենտրոն 

Արշավական-ճամբարականի անհրաժեշտ պարագաները՝ 

·         ուսապարկ-քնապարկ 

·         անձնական հիգիենայի պարագաներ 

·         մարզական հագուստ և կոշիկներ 

·         օրապահիկ /բրդուճներ/, ջուր-1-ին օրվա նախաճաշի համար 

·         լողազգեստ, լողաթափ, արևապաշտպան գլխարկ, արևապաշտպան քսուք, ակնոց, սրբիչ 

·         մեկանգամյա օգտագործման ափսե, բաժակ /10-ական/ 

·         սեփական դեղերի տուփը 

Նախահաշիվը կազմվում է 20 սովորողի հաշվով 

·         Վարորդին վճարվող գումար՝ 90 000 դրամ /4500 

·         Խոհարարին վճարվող գումար՝ 20 000 դրամ 

·         Սնունդ՝ 7000 

·         Միջավայրի խնամք՝ 500դրամ 

·         Մեկ անձը վճարում է՝ 13 000 դրամ  

Ճամբարի ծրագիրն ըստ օրերի 

Օր առաջին 

·         07:00՝ մեկնում Մայր դպրոցի բակից 

·         09:00՝ կանգառ Բերդկունքում, քայլք դեպի Հայրավանք 

·         09:30` կանգառ Սուրբ Հովհաննես մատուռի մոտ, քայլք դեպի բարձունք 

·         10։30-ից նախաճաշ, լող Սևանում  

·         13:30`կանգառ Օրբելյանների քարավանատան մոտ/ճանապարհին՝ դիտակերում Ագրիճի գետ, Արմաղան լեռ/ 

·         15:00-ին մոտ՝ ժամանում Արատես, իրերի տեղավորում, ճամբարային հերթափոխերի փոխանցում 

·         15։30՝ ճաշ 

·         16։00-ից՝ ռազմամարզական ծրագրի մեկնարկ, ըստ ծրագրի 

·         19։00-ից ընթրիք 

·         20։30-ից խարույկի պատրաստություն 

·         22։00-քուն 

Օր երկրորդ 

·         07:30՝ վերկաց, հիգիենայի ժամ 

·         08։00՝ նախավարժանք 

·         09:00՝ նախաճաշ 

·         09։30-10։30՝ տարածքի խնամք, բարեկարգում՝ Արատեսի տնտեսվար Խաչիկ Էյնաթյանի առաջդրանքով 

·         10։30՝ ռազմամարզական պարապմունք ըստ ծրագրի 

·         12։00-ից՝ ռազմամարզական խաղեր 

·         14:00՝ ճաշ 

·         15։00՝ հանգիստ, ազատ ժամ 

·         16։00՝ քայլք դեպի Խաչոց ձոր, ժայռի աղբյուր, լող Արատես գետում 

·         18։00՝ ռազմամարզական պարապմունք ըստ ծրագրի 

·         20։00՝ ընթրիք 

·         21։00-ից՝ գիշերային հերթափոխի պատրաստություն, օրվա արդյունքների 
ամփոփում-քննարկում խարույկի շուրջ 

Օր երրորդ 

·         07:30՝ վերկաց, հիգիենայի ժամ 

·         08։00՝ առավոտյան մարզական պարապմունք Արատեսի վանքի հարակից տարածքում 

·         09:00՝ նախաճաշ 

·         09։30-10։30՝ տարածքի խնամք, բարեկարգում՝ Արատեսի տնտեսվար Խաչիկ Էյնաթյանի առաջդրանքով 

·         10։30՝ ռազմամարզական խաղեր 

·         10։45՝ քայլարշավ դեպի հյուսիս /գետանցից ուղիղ մինչև ժայռեր, գետանցից ձախ՝ դեպի դաշտեր 

·         12:45՝ վերադարձ տնակներ 

·         13:30՝ ճաշ, հանգիստ 

·         15։00-ից՝ ռազմամարզական պարապմունք, ըստ ծրագրի 

·         17:00-ից երեկոյան քայլք դեպի հարակից անտառ 

·         19։00՝ սեղանի խաղեր, զրույցներ, քննարկումներ 

·         20։00՝ ընթրիք 

·         21։00-ից՝ գիշերային հերթափոխի պատրաստություն, հերթափոխ 

Օր չորրորդ 

·         08:00՝ վերկաց, հիգիենայի ժամ 

·         08։30՝ առավոտյան նախավարժանք Ակումբի բակում 

·         09:30՝ նախաճաշ 

·         10:30-ից՝ սենյակների և տարածքի մաքրում, կացարանների հանձնում 
պատասխանատուին 

·         12։00-ից՝ ռազմամարզական պարապմունք 

·         17:00՝ մեկնում՝ (վերադարձի ժամը կարող է փոփոխվել՝ ըստ հաջորդ խմբի Արատես ժամանման) 

·         19:00-20:00՝ ժամանում Երևան /Մայր դպրոցի բակ/ 

Գիշերակացը՝ 
Տատիկ-պապիկի տնակում, Հյուրատանը, Խոհանոցը՝ ակումբ 

Ռազմամարզական ճամբարի ծրագիր 

·         Շարային պատրաստություն 

·         Կրակային պատրաստություն 

·         Պաշտպանության, հարձակման ձևեր 

·         Մարտավարություն 

·         Նռնակի նետում, վարման անվտանգության կանոններ 

·         Ջոկատային գործնական պարապմունքներ 

·         Առաջին բուժ օգնություն 

·         Գիշերային հերթափոխ 

Մասնակից սովորողներ 
 

  1. Տիգրան Բազիկյան, 11-րդ դասարան 
  2. Նատալի Խալաթյան, 11-րդ դասարան 
  3. Մարիա Բաբաջաբյան, 11-րդ դասարան 
  4. Աննա Մարության, 11-րդ դասարան 
  5. Աիդա Համբարձումյան, 11-րդ դասարան
  6. Ավետ Չամսարյան, 11-րդ դասարան 
  7. Նարե Հովսեփյան, 11-րդ դասարան 
  8. Հովհաննես Ղազարյան, 11-րդ դասարան 
  9. Նարե Ղազարյան, 11-րդ դասարան 
  10. Արամ Միրզոյան, 11-րդ դասարան 
  11. Կարապետ Նշանյան, 11-րդ դասարան 
  12. Ժիրայր Ղարիբյան, 11-րդ դասարան 
  13. Լիա Այվազյան, 11-րդ դասարան 
  14. Վահագն Թալանչյան, 11-րդ դասարան 
  15. Լիլի Սարգսյան, 11-րդ դասարան 
  16. Միքայել Իսախանյան, 11-րդ դասարան 
  17. Մանե Պապիկյան, 11-րդ դասարան 
  18. Քնարիկ Ադամյան, 11-րդ դասարան 
  19. Գուրգեն Մանուկյան, ԵՊՃՀ ավագ դպրոց