Հայաստանի Հանրապետությունը, լինելով բարդ լեռնային ռելիեֆ ունեցող երկիր, դասվում է կլիմայի փոփոխության նկատմամբ առավել խոցելի պետությունների շարքին: Կլիմայական փոփոխությունների միտումները վեր հանելու նպատակով իրականացվել է բազմակողմանի հետազոտություն՝ հիմնված Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպության (ՀՕԿ) պարբերական հրապարակումների և ՀՀ տարածքում երկար տարիներ գործող բնորոշ օդերևութաբանական կայանների տվյալների վրա:
Հետազոտության ընթացքում գնահատվել են օդի ջերմաստիճանի անոմալիաները, մթնոլորտային խոնավացման գործակիցները, ինչպես նաև կազմվել է ջերմոցային գազերի ազգային կադաստրը: Քննարկվել են բնական էկոհամակարգերի, 43 ջրային ռեսուրսների, գյուղատնտեսության և բնակչության առողջության վրա ազդող հիմնարար հարցերը:
Մթնոլորտային տեղումների դինամիկան և կանխատեսումները։ Հանրապետության ողջ տարածքում 30-100 տարիների տվյալների վերլուծությունը ցույց է տվել տեղումների բաշխվածության մտահոգիչ պատկեր.
Ներկա փուլ. Տարեկան տեղումները պակասել են 5.8%-ով: Հատկանշական է սեզոնային անհամաչափությունը. տաք ժամանակահատվածում դրանք նվազել են 7.1%-ով, մինչդեռ ցուրտ սեզոնում աճել են 8.5%-ով:
Կանխատեսում 2100 թ. համար. Միտումների պահպանման դեպքում տեղումների քանակը կնվազի ևս 10%-ով՝ ներկայիս 569 մմ-ի փոխարեն դառնալով ընդամենը 510 մմ:
Տարածաշրջանային առանձնահատկություններ. Տեղումների որոշակի ավելացում է սպասվում հյուսիս-արևմուտքում, Սևանի ավազանում, Ապարանի գոգահովտում և Սյունիքում: Սակայն Արարատյան դաշտում, Շիրակում և հյուսիս-արևելքում սպասվում է զգալի նվազում: 2100 թ. ցուրտ սեզոնին որոշ շրջաններում տեղումները կարող են աճել 30.6%-ով, իսկ Վայքում և Սյունիքի մի մասում նվազել 15.8%-ով:
Օդերևութաբանական վտանգավոր երևույթներ և քամիների ռեժիմ; Կլիմայի տաքացումը հանգեցնում է մթնոլորտային երևույթների ագրեսիվացման.
Քամիներ. 1961-1989 թթ. ընթացքում ուժեղ քամիների դեպքերը ՀՀ-ում աճել են շուրջ 59%-ով:
Կարկուտ և ցրտահարություն. Չնայած կարկտային օրերի քանակը նվազել է 46 օրով, վեգետացիոն շրջանում ցրտահարություններով օրերի թիվն աճել է 5%-ով:
Անձրևազուրկ շրջաններ. Սևանում, Արմավիրում և Սիսիանում անձրևազուրկ օրերը նվազել են, սակայն Թալինում, Գավառում, Ապարանում և Գյումրիում դրանք զգալիորեն աճել են:
Կլիմայի համամոլորակային փոփոխությունը կհանգեցնի լանդշաֆտային գոտիների սահմանների տեղափոխության դեպի վեր՝ 100-150 մ-ով:
Անապատացում. Անապատա-կիսաանապատային գոտու մակերեսը կընդլայնվի 33%-ով:
Տափաստաններ և անտառներ. Տափաստանային գոտին կընդլայնվի 4%-ով (բարձրանալով 150-200 մ-ով): Անտառի ստորին սահմանը նույնպես կբարձրանա 100-200 մ-ով:
Բարձրլեռնային գոտիներ. Մերձալպյան և ալպյան գոտիները կկրճատվեն համապատասխանաբար 21% և 22%-ով:
Մինչև 2100 թ. օդի միջին ջերմաստիճանի 1.7°C բարձրացումը կունենա շղթայական ազդեցություն.
Ջրային հաշվեկշիռ. Սպասվում է գետերի տարեկան հոսքի նվազում 15%-ով և Սևանա լճի մակերեսից գոլորշիացման ավելացում 13-14%-ով:
Հողի խոնավություն. Վեգետացիայի փուլում հողի խոնավությունը կնվազի 10-30%-ով, իսկ խոնավության պակասորդը կաճի 25-50 մմ-ով:
Բերքատվության անկում. Ընդհանուր բերքատվությունը Հայաստանում կարող է նվազել 8-14%-ով:
Հացազգիներ՝ 9-13%
Բանջարանոցային մշակաբույսեր՝ 7-14%
Կարտոֆիլ՝ 8-10%
Պտղատուներ՝ 5-8%
Ժամանակակից դիտարկումները ցույց են տալիս, որ տաքացման տեմպերն ավելի արագ են, քան կանխատեսվում էր: Սա նշանակում է, որ Հայաստանը պետք է որդեգրի «Կլիմայական հարմարվողականության» խիստ քաղաքականություն.
Խնայողական ջրօգտագործում. Անցում կաթիլային ոռոգման՝ հողի խոնավության դեֆիցիտը փակելու համար:
Ագրոտեխնոլոգիաների փոփոխություն. Չորադիմացկուն սորտերի ներդրում:
Կանաչապատում. Անտառաշերտերի հիմնում՝ անապատացման պրոցեսները դանդաղեցնելու նպատակով:
Վերականգնվող էներգետիկայի ընդլայնում. Ջերմոցային գազերի արտանետումները նվազեցնելու նպատակով արևային և քամու էներգիայի պոտենցիալի առավելագույն օգտագործում, ինչը միաժամանակ կնվազեցնի կախվածությունը ջրային ռեսուրսներից (ՀԷԿ-երից):
Ստորերկրյա ջրերի պահպանություն և վերականգնում. Արարատյան դաշտի արտեզյան ավազանի գերշահագործման կանխում, ձկնաբուծարանների ջրօգտագործման խիստ վերահսկողություն և ջրի փակ շրջանառու համակարգերի ներդրում:
Կլիմայակայուն ենթակառուցվածքների կառուցում. Ճանապարհների, շենքերի և էներգետիկ համակարգերի նախագծում՝ հաշվի առնելով սպասվող ջերմային ալիքները և ծայրահեղ տեղումները (սելավներ, հեղեղումներ):
Աղետների վաղ ազդարարման համակարգերի ներդրում. Օդերևութաբանական կայանների արդիականացում և թվային տեխնոլոգիաների կիրառում՝ գյուղատնտեսներին և բնակչությանը վտանգավոր երևույթների (կարկուտ, ուժեղ քամի, երաշտ) մասին նախապես տեղեկացնելու համար:«Կանաչ» քաղաքաշինություն և միկրոկլիմայի կարգավորում. Քաղաքային բնակավայրերում զբոսայգիների, «տանիքների կանաչապատման» և ջրային մակերեսների ավելացում՝ «ջերմային կղզիների» ազդեցությունը մեղմելու համար:
Էկո-կրթություն և հանրային իրազեկում. Բնակչության շրջանում կլիմայական գրագիտության բարձրացում՝ սկսած դպրոցական տարիքից, որպեսզի յուրաքանչյուր քաղաքացի գիտակցի ջրի և էներգիայի խնայողության կարևորությունը:
