Հայաստանի աշխարհագրություն առարկայի ծրագիր

1. Ծրագրի նպատակը

1. Ամբողջական պատկերացումների ձևավորում. Զարգացնել սովորողների մոտ Հայաստանի (ՀՀ և Հայկական լեռնաշխարհի) մասին գիտական գիտելիքների միասնական համակարգ՝ ինտեգրելով բնական և հասարակագիտական բաղադրիչները։

2. Հիմնական կրթության արդյունքների ամփոփում. Հանդիսանալ հիմնական դպրոցի աշխարհագրության դասընթացի եզրափակիչ օղակ, որն ամփոփում և իմաստավորում է առարկայական վերջնարդյունքները:

3. Հասկացությունների տեղայնացում. Տեղայնացնել աշխարհագրական հիմնարար հասկացությունները, օրինաչափություններն ու երևույթները կոնկրետ Հայաստանի տարածքային օրինակով:

4. Տարածական և դիրքային ճանաչողություն. Զարգացնել տարածական մտածողություն՝ կարևորելով Հայաստանի տեղի, դիրքի և դերի արժևորումը տարածաշրջանային և համաշխարհային մակարդակներում:

5. Էկոլոգիական և հասարակական գիտակցություն. Պարզաբանել Հայաստանի բնական միջավայրի և հասարակության փոխհարաբերությունները, դրանց հետևանքներն ու աշխարհագրական հիմնախնդիրները:

6. Մարդկային կապիտալի և գործունեության արժևորում. Ուսումնասիրել մարդկային գործունեության, տնտեսության կազմակերպման հնարավորություններն ու երկրի կայուն զարգացման հեռանկարները:

2. Բովանդակության կառուցման հիմնական սկզբունքները

• Ինտեգրված մոտեցում. Ծրագրի բովանդակության առանցքում ընկած է բնագիտական և հասարակագիտական թեմաների փոխկապակցված ուսուցումը:

• Պատճառահետևանքային կապեր. Նախորդ տարիներին ուսումնասիրած բնական երևույթների տարածական տեղաբաշխման բացահայտումը և դրանց անմիջական ազդեցության վերլուծությունը հասարակական-տնտեսական գործընթացների վրա:

• Գործնական ուղղվածություն. Ինտերակտիվ, թվային և ուրվագծային քարտեզներով ինքնուրույն աշխատելու, տվյալներ վերլուծելու և կիրառական հմտությունների փոխանցումը:

• Խաչվող հասկացությունների կիրառում. Բովանդակությունը կառուցվում է ՀՊՉ-ով սահմանված հետևյալ խաչվող հասկացությունների հենքի վրա.

  

  1. Օրինաչափություններ

  2. Պատճառ և հետևանք, մեխանիզմ և կանխատեսում

  3. Մասշտաբ, սանդղակ, համամասնություն և քանակ

  4. Համակարգեր

  5. Կայունություն և փոփոխություն

3. Ծրագրի ակնկալվող վերջնարդյունքները

Դասընթացի ավարտին սովորողը պետք է կարողանա՝

1. Վերլուծել Հայաստանի տարածքում բնական և հասարակական երևույթների տեղաբաշխման առանձնահատկություններն ու դրանց փոխազդեցությունները:

2. Բացատրել ՀՀ աշխարհագրական դիրքի (տնտեսաշխարհագրական, քաղաքական, геоպոլիտիկ) ազդեցությունը երկրի զարգացման վրա:

3. Գնահատել բնական պայմանների և ռեսուրսների դերը, դրանց ազդեցությունը տնտեսության կառուցվածքի և զարգացման գործում:

4. Կիրառել տարաբնույթ աշխարհագրական քարտեզներ (այդ թվում՝ էլեկտրոնային, ԳՏՀ/GIS համակարգեր), կատարել վերլուծություններ, աշխատել ուրվագծային քարտեզներով և կազմել պարզ սխեմատիկ քարտեզներ:

5. Կանխատեսել և ներկայացնել Հայաստանի տնտեսական զարգացման հեռանկարները, առանձին ճյուղերի (արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն, սպասարկման ոլորտ) զարգացման հնարավորությունները:

6. Արժևորել բնական պայմանների և ռեսուրսների էկոլոգիապես անվտանգ ու արդյունավետ օգտագործման (կայուն զարգացման) սկզբունքները:

7. Բացահայտել բնություն-հասարակություն հարաբերությունների հետևանքները՝ դիտարկելով դրանք աշխարհագրական տարբեր գործոնների համատեքստում:

8. Դրսևորել հոգատար և պատասխանատու վերաբերմունք Հայաստանի բնական միջավայրի, պատմամշակութային, նյութական և ոչ նյութական ժառանգության հանդեպ:

4. Ուսումնական միջավայր

Առարկայի դասավանդումը նախատեսվում է իրականացնել երկու փոխլրացնող միջավայրերում.

• Ֆիզիկական միջավայր. Դասասենյակ, բացօթյա ուսումնական լաբորատորիաներ, թանգարաններ, բնության հուշարձաններ, աշխարհագրական և երկրաբանական կայաններ (ուսումնական էքսկուրսիաների և արշավների շրջանակում):

• Մեդիամիջավայր (Թվային միջավայր). Սովորողի և դասավանդողի ուսումնական բլոգներ/հարթակներ, թվայնացված դասագրքեր և ուղեցույցներ, Գլոբալ տեղորոշման համակարգեր (Google Earth, ArcGIS), համանցանցային ինտերակտիվ քարտեզներ և վիճակագրական բազաներ (օրինակ՝ armstat.am):

5. Բովանդակություն (ըստ տրամաբանական բաժինների)

Բաժին 1. Հայկական լեռնաշխարհ և ՀՀ աշխարհագրական դիրքը

1. Հայկական լեռնաշխարհ. ընդհանուր ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիրը

2. Հայկական լեռնաշխարհի ռելիեֆը (լեռնագրությունը)

3. ՀՀ աշխարհագրական և քաղաքական դիրքը

Բաժին 2. ՀՀ բնական պայմանները և բնական ռեսուրսները

4. ՀՀ ռելիեֆի առանձնահատկությունները

5. ՀՀ օգտակար հանածոները (հանքային ռեսուրսները)

6. ՀՀ կլիման և կլիմայական ռեսուրսները

7. ՀՀ ջրային ռեսուրսները և գետային ցանցը

8. ՀՀ հողային ծածկը

9. ՀՀ բուսականությունն ու կենդանական աշխարհը

10. ՀՀ լանդշաֆտային գոտիները

Բաժին 3. ՀՀ բնակչությունը և դեմոգրաֆիական պատկերը

11. ՀՀ բնակչության դինամիկան և տեղաբաշխումը

12. ՀՀ բնակչության կազմը (սեռատարիքային, ազգային, կրոնական)

13. ՀՀ տարաբնակեցումը և խոշոր քաղաքները

Բաժին 4. ՀՀ տնտեսությունը և ճյուղային կառուցվածքը

14. ՀՀ արդյունաբերության ընդհանուր բնութագիրը և կառուցվածքը

15. Վառելիքաէներգետիկ համալիրը

16. Մետալուրգիական համալիրը (սև և գունավոր մետալուրգիա)

17. Մեքենաշինությունը և մետաղամշակումը

18. Արդյունաբերության այլ ճյուղեր (թեթև, սննդի, քիմիական և այլն)

19. ՀՀ գյուղատնտեսության ընդհանուր բնութագիրը

20. Բուսաբուծություն

21. Անասնապահություն

22. ՀՀ տրանսպորտային համակարգը և հիմնական տեսակները

23. Սպասարկման և ծառայությունների ոլորտ